ANAYASA KONU ANLATIMI

1982 ANAYASASI İLKELERİ (GENEL ESASLARI)

1982 ANAYASASI İLKELERİ

I.Devletin Şekli

Madde 1 – Türkiye Devleti bir Cumhuriyettir.

DİKKAT !!! Devletin şeklinin Cumhuriyet olduğu 1924,1961 ve 1982 anayasalarının ortak değiştirilemeyecek hükmüdür.

II. Cumhuriyetin Nitelikleri

Madde 2 – Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, milli dayanışma ve adelet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı , Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan , demokratik, laik ve sosyal bir hukuk devletidir.

Cumhuriyetin Temel Nitelikleri

-Cumhuriyetçilik

-Başlangıç İlkelerine Dayanan Devlet

-Atatürk Milliyetçiliğine Bağlı Devlet

-Laik Devlet

-Sosyal Devlet

-Hukuk Devleti

-İnsan Haklarına Saygılı Devlet

-Demokratik Devlet

III. Devletin bütünlüğü, resmi dili,bayrağı, milli marşı ve başkenti

Madde 3

-Türkiye Devleti, ülkesi ve milletiyle bölünmez bir bütündür.

-Dili Türkçe’dir.

-Bayrağı şekli kanunda belirtilen, beyaz ay yıldızlı al bayraktır.

-Milli Marşı “İstiklal Marşıdır.”

-Başkenti Ankara’dır.

IV.Değiştirilemeyecek Hükümler 

Madde 4 – Anayasanın 1.maddesindeki Devletin şeklinin Cumhuriyet olduğu hakkındaki hüküm ile 2’nci maddesindeki Cumhuriyetin nitelikleri ve 3’üncü maddesi hükümleri değiştirilemez ve değiştirilmesi teklif edilemez.

V.Devletin Temel Amaç ve Görevleri

Madde 5- Devletin temel amaç ve görevleri, Türk milletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü, ülkenin bölünmezliğini , Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal,ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmaktır.

VI.Egemenlik

Madde 6- Egemenlik kayıtsız şartsız Milletindir.Türk Milleti, egemenliğini, Anayasanın koyduğu esaslara göre yetkili organları eliyle kullanır.

VII. Yasama Yetkisi

Madde 7- Yasama yetkisi Türk Milleti adına Türkiye Büyük Millet Meclisinindir.

VIII. Yürütme, Yetkisi ve Görevi

Madde 8- Yürütme yetkisi ve görevi, Cumhurbaşkanı tarafından Anayasa ve kanunlara uygun olarak kullanılır ve yerine getirilir.

Türkiye Cumhuriyetinin Temel İlkeleri

Cumhuriyetçilik

Egemenliğin bir kişiye veya zümreye değil, toplumun tümüne ait olduğu bir devleti ifade eder.

Başlangıç İlkeleri

-Milli menfaatlerin üstünlüğü

-Atatürk inkılap ve ilkelerine bağlılık

-Atatürk milliyetçiliği ve medeniyetçiliği

-Çağdaş medeniyet düzeyine ulaşma azmi

-Egemenliğin, kayıtsız şartsız Türk Milletine ait olduğu

-Laiklik

-Türk varlığının, Devleti ve ülkesiyle bölünmez bütünlüğü

-Hürriyetçi demokrasi

-Yurtta sulh, cihanda sulh arzu ve azmi

-Anayasa ve hukukun üstünlüğü

-Her vatandaşın eşit bir biçimde anayasada yer alan temel hak ve özgürlüklerden yararlanması.

1982 Anayasasının Koruduğu İnkılap Kanunları

-Tehvid-i Tedrisat Kanunu (1924)

-Şapka Kanunu (1925)

-Tekke, Zaviye ve Türbelerin kapatılması (1925)

-Türk Medeni Kanunu (1926)

-Uluslararası Erkanın (Rakam) Kabulü (1928)

-Yeni Türk Alfabesinin Kabulü (1928)

-Bazı Unvan ve Lakapların Yasaklanması

-Bazı Kıyafetlerin giyilemeyeceğine dair kanun.

DİKKAT !!! İnkılap kanunlarına karşı yargı yolu kapalıdır.

DİKKAT !!! Başlangıç metni anayasa dahildir.

Atatürk Milliyetçiliği

-Türkiye Cumhuriyetinin insan unsurunun, tek bir millet olarak kabul edilmesi.

-Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmezliği ilkesininin kabulü

-Resmi dilin Türkçe olması

-Türk Devletine vatandaşlık bağıyla bağlanan herkesin Türk sayılması

Laik Devlet

-Türkiye Cumhuriyeti Laik bir devlettir.

-Laik Devlet ilkesininin gerekleri din hürriyeti ve din ve devlet işlerinin ayrılığı

DİKKAT !!! 1982 Anayasası ile “din dersleri zorunlu ders olarak devlet eli ile verilir.” ilkesi kabul edildi.

Sosyal Devlet

-Sosyal Devlet; Devletin toplumsal barış ve adaleti sağlamak üzere sosyo-ekonomik yaşama etkin müdahalesini gerekli gören devlet anlayışıdır.

-Sosyal Devlet ilkesi, Anayasa hukukumuza 1961 Anayasası ile girmiştir.

Sosyal Devletin Amaçları

-Emek-sermaye dengesinin sağlanması

-İnsanca bir yaşam için tedbirlerin alınması

-Sosyal güvenliğin sağlanması

-İşsizliğin önlenmesi

-Fırsat eşitliğinin sağlanması

-Milli gelirin adaletli bir şekilde dağıtılması

-Sosyal adaletin sağlanması

Sosyal Devletin Araçları

-Vergi Adaleti

-Kamulaştırma

-Devletleştirme

-Planlama

-Sosyal Haklar

Vergi Adaleti (Artan Oranlı Vergi Sistemi)

-Herkesin mali gücüne göre vergi ödemesidir.

Kamulaştırma

-Özel mülkiyet altındaki bir taşınmazın, sahibinin isteği dışında ve ancak belli bedeli karşılığında, kamu mülkiyetine geçirilme işlemidir.

Devletleştirme

-Kamu hizmeti niteliği taşıyan özel girişimlerin kamu yararının zorunlu kıldığı durumlarda devlete aktarılmasına yönelik işlemdir.

Planlama

-Toplumun ekonomik kaynaklarının ekonomik kalkınmayı sağlamak amacıyla, bilimsel ve akılcı kullanılmasını sağlamaya yönelik düzenlemesidir.

Sosyal Haklar

-Sosyal adaleti sağlamaya, sosyal eşitsizlikleri azaltmaya, toplum içinde ekonomik bakımdan zayıf olan sınıf ve grupları korumaya yönelik haklardır.

Hukuk Devleti

-Hukuk devleti kavramı ilk kez 1961 Anayasası’nda yer almıştır.

-Hukuk devleti, faaliyetlerinde hukuk kurallarına bağlı olan vatandaşlarına hukuki güvenlik sağlayan devlettir.

Hukuk Devleti İlkesinin Gerekleri

İnsan Haklarına Saygılı Devlet

-Temel hak ve hürriyetler tanıyan gerek gördüğünde kısıtlayabilen devlettir. Türk hukukunda temel hak ve özgürlüklerin, doğrudan anayasa ve kanun ile sınırlandığı görülür.

Demokratik Devlet

-Demokratik Devletin Temel Unsurları:

** Siyasi karar organlarının genel oya dayanan serbest seçimlerle oluşması

** Çok partili siyasal hayatın var olması

** Temel kamu haklarının tanınmış ve güvence altına alınmış olması.

Ceza Sorumluluğun İlkeleri

Seçmen Olma Şartları

-Türk vatandaşı olmak

-18 yaşını doldurmuş olmak

-Seçmen kütüğüne kayıtlı olmak

-Kısıtlı olmamak

-Kamu hizmetlerinden yasaklı olmamak

Kimler Oy Kullanamaz

-Silah altında bulunan er ve erbaşlar

-Askeri öğrenciler

-Taksirli suçlardan hüküm giyenler hariç ceza infaz kurumunda bulunan hükümlüler

DİKKAT !!! Yurt dışında yaşayan seçmenler milletvekili genel seçimi, Cumhurbaşkanlığı seçimi ve halk oylamasında oy verebilir.

DİKKAT !!! Tutuklular oy kullanabilir.

Seçimlerde Geçerli Olan İlkeler

Genel Oy

-Servet, vergi öğrenim durumu ve cinsiyet gibi sınırlamalar olmaksızın bütün vatandaşların oy hakkına sahip olmasıdır.

Eşit Oy İlkesi

-Her seçmenin tek oya sahip olmasıdır.

Gizli Oy İlkesi

-Seçmenin iradesini serbestçe ve her türlü baskıdan uzak biçimde kullanmasıdır.

Açık Sayım ve Döküm İlkesi

-Oyların sayımının ve dökümünün kamuya açık şekilde yapılmasıdır. 1950 yılında kabul edilmiştir.

Seçimlerin Serbestliği İlkesi

-Vatandaşların hiçbir baskı ve zorlama olmadan oylarını kullanabilmeleridir.

Seçimlerin Yargısal Denetimi

-Bu ilkenin amacı seçimlerin serbestliğini ve dürüstlüğünü sağlamaktır.

Tek Dereceli Seçim

-Seçmenler temsilcilerini doğrudan doğruya seçerler. Türkiye’de ilk kez 1946 yılında yapılan seçimlerde uygulanmıştır.

DİKKAT !!! Bir siyasi partinin meclise girmesi için geçerli oyların en az % 10’una ulaşmış olması gerekir.

Yüksek Seçim Kurulu

-Seçimlerin başlamasından bitimine kadar, seçimin düzen içinde yönetimi ve dürüstlüğüyle ilgili bütün işleri yapmak, seçim süresince ve seçimden sonra seçimle ilgili bütün yolsuzlukları şikayetleri inceleyip karara bağlayan kurumdur.

-Yüksek Seçim Kurulu’nun kararları aleyhine başka bir makama başvurulmaz.

-Yüksek Seçim Kurulu 7 asil 4 yedek üyeden oluşur.

-Üyelerin 6’sı Yargıtay 5’i Danıştay genel kurullarınca kendi üyeleri arasından üye tam sayılarının salt çoğunluğunun gizli oyuyla seçilir.

Siyasi Partiler

-Siyasi partiler, partiye üye olma yeterliliğine sahip en az otuz Türk vatandaşı tarafından  kurulur.

Siyasi Partilere Kimler Üye Olamaz

-Yüksek öğrenim öncesi öğrenciler

-Sayıştay dahil yüksek yargı mensupları

-Hakimler ve Savcılar

-Devlet memurları

-Silahlı Kuvvet Mensupları

-Yaptıkları hizmet bakımından işçi niteliği taşımayan diğer kamu görevlileri

DİKKAT !!! Yükseköğretim elemanları, yüksek öğrenim öğrencileri, kamuda çalışan işçiler siyasi partilere üye olabilirler.

Siyasi Partilerin Uyması Gereken Kurallar

-Demokrasi ilkelerine aykırı hareket edemez.

-Ticari faaliyetlerde bulunamazlar.

-Temelli kapatılan siyasi partiler başka ad altında kurulamazlar.

-Yabancı devletlerden, yabancı kişilerden ve uluslararası kuruluşlardan mali yardım alamazlar.

-Eski Türk devletlerine ait bayrak, amblemleri kullanamazlar.

-Diktatörlüğü savunamaz.

-Suç işlenmesini teşvik edemez.

-İnsan haklarına, eşitlik ve hukuk devleti ilkelerine demokratik ve laik Cumhuriyet ilkelerine aykırı faaliyetlerde bulunamazlar.

DİKKAT !!! Siyasi partilerin mali denetimini Sayıştay aracılığıyla Anayasa Mahkemesi yapar.

BİLGİ NOTU : Siyasi partilerin devletten mali yardım alabilmeleri için gerekli baraj % 3 ‘dür.

DİKKAT !!! Siyasi partilerin kapatma davasını Re’sen Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı açabilir. Ayrıca Yargıtay Adalet Bakanı veya bir başka siyasi partinin istemiyle Cumhuriyet Başsavcısının açtığı dava üzerine siyasi partilerin kapatılmasıyla ilgili kararı Anayasa Mahkemesi verir.

1982 ANAYASASI İLKELERİ (GENEL ESASLARI) KPSS ÇIKMIŞ SORULAR İÇİN TIKLAYINIZ.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir