KONU ANLATIMI TARİH

ATATÜRK İLKELERİ

ATATÜRK İLKELERİ

Bu yazımızda Tarih konusu içerisinde yer alan Atatürk İlkeleri konu anlatımını hazırladık.Atatürk İlkeleri konusundan her yıl KPSS’de 1 soru gelmektedir.Atatürk İlkeleri konu anlatımının yanı sıra doğru yanlış ve test sorularını da çözmenizi tavsiye ederiz.

ATATÜRK İLKELERİ

TEMEL İLKELER

BÜTÜNLEYİCİ İLKELER

1. Cumhuriyetçilik  Millî (Ulusal) Egemenlik
2. Milliyetçilik Millî Bağımsızlık-MilIî Birlik ve Beraberlik-Yurt ve Ülke Bütünlüğü-Yurtta Sulh, Cihanda Sulh
3. Halkçılık İnsan ve İnsanlık Sevgisi
4. Laiklik Akılcılık ve Bilimsellik
5. İnkılapçılık Çağdaşlık ve Batılılaşma
6. Devletçilik Yurt (Ülke) Kalkınması

Atatürk İlkelerinin Ortak Özellikleri

  • İlkeler Türk toplumunun ihtiyaçlarından doğmuştur.
  • Temelinde millî kültürümüz vardır.
  • Bunların kabul edilmelerinde ve benimsenmelerinde dış baskı ve zorlama yoktur.
  • İlkeler, akla ve mantığa uygundur.
  • İlkeler, Atatürk tarafından hem sözle hem de uygulama ile belirlenmiştir.
  • İlkeler, birbirinden ayrılamaz, tek tek değerlendirilemez. Bunlar bir bütünü oluşturan ögelerdir.

Atatürk İnkılap ve İlkelerinin Dayandığı Temel Esaslar

  • Millî tarih bilinci,
  • Vatan ve millet sevgisi,
  • Bağımsızlık ve özgürlük,
  • Egemenliğin millete ait olması,
  • Çağdaş uygarlık düzeyinin üzerine yükselme,
  • Millî kültürün geliştirilmesi,
  • Türk milletine inanmak ve güvenmek,
  • Millî birlik ve beraberlik, ülke bütünlüğü, Barışçılık (Yurtta Sulh, Cihanda Sulh),
1- Cumhuriyetçilik

-Doğrudan doğruya millet egemenliğine dayanan, yöneticileri halkın oyu ile belli bir süre için seçilen devlet şekline cumhuriyet denir.

 -Cumhuriyete hayat veren damarların başında ise demokrasi gelmektedir. 

Atatürk’ün cumhuriyetçilik ile ilgili bazı sözleri;

“Türk milleti, halk idaresi olan cumhuriyetle idare olunur.”

“Demokrasi prensibi, egemenliği kullanan araç ne olursa olsun, esas olarak milletin egemenliğine sahip olmasını ve sahip kalmasını gerektirir. Bizim bildiğimiz demokrasi siyasaldır. Onun hedefi, milletin idare edenler üzerindeki kontrolü sayesinde siyasal özgürlük sağlamaktır.”

Cumhuriyetçilik İlkesi Doğrultusunda Yapılan İnkılaplar

  • TBMM’nin açılması (23 Nisan 1920)
  • 1921 ve 1924 anayasalarının hazırlanması
  • Saltanatın kaldırılması (1 Kasım 1922)
  • Cumhuriyetin ilan edilmesi (29 Ekim 1923)
  • Siyasi partilerin kurulması (9 Eylül 1923)
  • Ordunun siyasetten ayrılması (19 Aralık 1924)
  • Kadınlara seçme ve seçilme hakkının verilmesi (1934)

Cumhuriyetçilik İlkesi Anahtar Kavramlar

-Seçim

-Seçme

-Seçilme

-Ulusal İrade

-Ulusal Egemenlik

-Çoğulculuk

-Halk kararı

-Halk iradesi

2- Milliyetçilik

-Atatürk’e göre millet; geçmişte bir arada yaşamış, şimdi de bir arada yaşayan, gelecekte de bir arada yaşama inancında ve kararında olan, aynı vatana sahip çıkan aralarında dil, kültür ve duygu birliği olan insan topluluğudur.

-Milliyetçilik ise milleti sevmek, milleti yüceltme amacını benimsemek ve o yolda yürümektir.

Atatürk’ün milliyetçilik ile ilgili bazı sözleri;

“Türk milliyetçiliği, bütün çağdaş milletlerle bir ahenkte yürümekle beraber, Türk toplumunun özel karakterini ve başlı başına bağımsız kimliğini korumayı esas sayar. Bu nedenle millî olmayan akımların memlekete girmesini ve yayılmasını isteriz.” (Ş. Süreyya Aydemir-Tek Adam C. III. s. 450)

“Biz doğrudan doğruya milliyetperveriz, Türk milliyetçişiyiz, Cumhuriyetimizin dayanağı Türk topluluğudur. Bu toplumun fertleri ne kadar Türk kültürü ile dolu olursa o topluma dayanan cumhuriyet de o kadar kuvvetli olur.” (Afet inan-Mustafa Kemal Atatürk’ten Yazdıklarım, 5. 88)

“Diyarbakırlı, Vanlı, Erzurumlu, Trabzonlu, İstanbullu, Trakyalı ve Makedonyalı, hep bir milletin evlatları, hep aynı cevherin damarlarıdır.”

Milliyetçilik İlkesinin Özellikleri

  • Milliyetçilik ilkesi birleştirici ve bütünleştiricidir.
  • Türk milletinin refahını, mutluluğunu ve varlığını yükseltmeyi amaçlar.
  • Vatanın bütünlüğünü ve milletin bağımsızlığını her şeyin üstünde tutar.
  • İnsana ve insanlığa değer verir.
  • Atatürk milliyetçiliği ırk birliğini esas almayıp duygu birliğine dayandığı için subjektif milliyetçiliktir.
  • Barışçıdır, insancıldır, ırkçılığı reddeder.
  • Dini, mezhebi, ırkı ne olursa olsun kendini Türk gören herkesi Türk olarak kabul eder (Ne Mutlu Türk’üm Diyene).
  • Eşitlik prensibine dayanır.
  • Her türlü saldırganlığa ve sömürgeciliğe karşıdır.

Milliyetçilik İlkesi Doğrultusunda Yapılan İnkılaplar

  • Millî bir Türk Devleti’nin kurulması
  • TBMM’nin açılması (23 Nisan 1920)
  • İzmir’de İktisat Kongresi’nin toplanması (17 şubat 1923)
  • Kapitülasyonların kaldırılması (24 Temmuz 1923)
  • Kabotaj Kanunu’nun çıkarılması (1 Temmuz 1926)
  • Türk Tarih Kurumunun kurulması (12 Nisan 1931)
  • Türk Dil Kurumunun kurulması (12 Temmuz 1932)

Milliyetçilik İlkesi Anahtar Kavramlar

  • Dil
  • Kültür
  • Tarih
  • Ülkü
  • Birlik-Beraberlik
  • Bağımsızlık
  • Mekfure
3.Halkçılık

Atatürk’e göre, halk ile millet birbiri içerisinde kaynaşmış ve bir bütün oluşturmuştur. Atatürk bunu şöyle açıklamıştır: “Türkiye Cumhuriyeti’ni kuran Türkiye halkına, Türk milleti denir”. Bu söz aynı zamanda, halkçılık ilkesi ile cumhuriyetçilik ve milliyetçilik ilkeleri arasındaki ilişkiyi de belirtmektedir.

Atatürk’ün halkçılık ilkesine dair bazı sözleri şunlardır:

“Halkçılık demek, devletin bütün kudret ve egemenliğinin halktan geldiğini, Türk camiası içinde, fert, aile ve sınıf ayrıcalığı bulunmadığını, kanun önünde herkesin eşit olduğunu ifade etmek demektir. Bu formül demokrasinin ifadesidir.”

“Türkiye halkı, ırkça, dince ve kültürce ortak, birbirlerine karşılıklı hürmet ve fedakârlık hisleriyle dolu, kaderleri ve menfaatleri müşterek olan sosyal bir toplumdur.”

“Bence, bizim milletimiz, birbirinden çok farklı çıkarları olan ve bu itibarla birbirleriyle mücadele hâlinde buluna gelen çeşitli sınıflara malik değildir. Mevcut sınıflar birbirinin tamamlayıcısı niteliğindedir.”

Halkçılık İlkesinin Özellikleri

  • Hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa ayrıcalık tanınmaz.
  • Ülke yönetiminin demokratikliğini savunur.
  • Kanun önünde herkes eşittir.
  • Herkes devlet hizmetlerinden yararlanma hakkına sahiptir.
  • Sınıf mücadelesini reddeder ve sosyal dayanışmayı öngörür.
  • Halkçılık, milli egemenliği esas alır.
  • Halkın kendi kendini yönetmesini yani demokrasiyi öngörür.
  •  Ekonomik alanda hem halka hem de devlete yükümlülükler getirir.

Halkçılık İlkesi Doğrultusunda Yapılan İnkılaplar

  • Aşar vergisinin kaldırılması (17 Şubat 1925)
  • Kılık-Kıyafet Kanunu (25 Kasım 1925)
  • Medeni Kanun’un kabulü (17 Şubat 1926)
  • Kadınlara siyasal hakların verilmesi (1934)
  • Soyadı Kanunu’nun kabulü (21 Haziran 1934)

Halkçılık İlkesi Anahtar Kavramlar

  • Eşitlik
  • Refah
  • Sosyal Devlet
  • Halk egemenliği
  • Fırsat eşitliği
  • İmtiyazların kaldırılması
4.Devletçilik
  • Devletçilik; ekonomik, kültürel ve sosyal kalkınmada devlete düşen görevleri belirlemek için Atatürk’ün koyduğu temel ilkelerden biridir.
  • Anayasamızda yer alan devletçilik ilkesi; toplumsal, ekonomik ve kültürel kalkınmada devletin üstlenmesi gereken görevleri açıklar. Genel anlamı ile özel girişimin yetki ve gücü dışında kalan ekonomik kalkınma ve örgütlenmeyi gerçekleştirme ilkesidir.
  • Bu ilkenin amacı, Türk toplumunu çağdaş uygarlık ve refah düzeyine yükseltmektir.

Atatürk’ün devletçilik ilkesine dair sözü;

“Bizim takip ettiğimiz devletçilik, bireysel çalışmayı ve gayreti esas tutmakla beraber, mümkün olduğu kadar az zaman içinde milleti refaha ve memleketi bayındırlaştırabilmek için ,milletin genel ve yüksek çıkarlarının gerektirdiği işlerde özellikle ekonomik sahada devleti fiilen ilgili kılmak mümkün esaslarımızdandır.’

Devletçilik İlkesinin Özellikleri

    • Güçlü ve çağdaş bir devlet meydana getirmeyi amaçlar.
    • Halkçılık ilkesinin zorunlu bir sonucu olarak ortaya çıkmıştır.
    • Devletçilik, planlı ekonomiyi gerekli hâle getirmiştir.
    • Devletçilik, özel teşebbüs hürriyeti ve serbest piyasa ekonomisine karşı değildir.
    • Küçük sermayenin yetersiz bulunduğu yerlerde, devlet eliyle yatırım yapmak bu ilkenin gereğidir.

Devletçilik İlkesi Doğrultusunda Yapılan İnkılaplar

  • Merkez Bankasının açılması (1930)
  • I.Beş Yıllık Sanayi Kalkınma Planı (1933)
  • Sümerbank (1933), Etibank (1935), Denizbank(1937), Halkbank’ın (1938) açılması
  • II.Beş Yıllık Sanayi Kalkınma Planı (1938)

Devletçilik İlkesi Anahtar Kelimeler

  • Yatırım
  • Kalkınma
  • Planlı Ekonomi
5.LAİKLİK
  • Laiklik, din ve devlet işlerinin birbirinden ayrılması, devlet düzeninin ve hukuk kurallarının dine değil, akla ve bilime dayandırılmasıdır. Ancak kişinin de dini inancına ve vicdan hürriyetine karışılmamasıdır
  • Atatürk’ün laiklik ilkesine dair bazı sözleri şunlardır:

“Bizim dinimiz en makul ve en tabii dindir ve ancak bundan dolayıdır ki, son din olmuştur. Bir dinin tabi olması için akla, fenne, ilme ve mantığa uyması gereklidir. Bizim dinimiz bunlara tamamen uygundur.”

Laiklik İlkesinin Özellikleri

  • Din ile devlet işleri birbirinden ayrılır.
  • Devlet yönetimi ve toplumun ihtiyaçları din kurallarına değil, akil ve bilime dayanır.
  • Kişilerin din, vicdan ve ibadet özgürlükleri vardır.
  • Herkes din ve mezhep ayrımı gözetilmeksizin kanun önünde eşittir.  
  • Devletin egemenlik gücü ilahi kaynaklara değil, millet iradesine dayanır.
  • Kesinlikle taviz verilmemiştir.

Laiklik İlkesi Doğrultusunda Yapılan İnkılaplar

  • Saltanatın kaldırılması (1 Kasım 1922)
  • Halifeliğin kaldırılması (3 Mart 1924)
  • Şeriye ve Evkaf Vekâletinin kaldırılması (3 Mart 1924)
  • Şer’i mahkemelerin kapatılması (1924)
  • Tevhid-i Tedrisat (Eğitim ve Öğretim Birliği) Kanunu’nun kabulü (3 Mart 1924)
  • Tekke, zaviye ve türbelerin kapatılması (30 Kasım 1925)
  • Medeni Kanun’un kabul edilmesi (17 Şubat 1926)
  • Anayasa’dan “Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin dini İslam’dır” maddesinin çıkarılması ve milletvekili ve Cumhurbaşkanının yeminlerindeki dinsel ifadelerin kaldırılması (10 Nisan 1928)
  • Dinî kıyafetlerin ibadethaneler dışında giyilmesinin yasaklanması (3 Aralık 1934)
  • Laiklik ilkesinin anayasaya girmesi (5 Şubat 1937)

Laiklik İlkesi Anahtar Kelimeler

  • Akıl
  • Bilim
  • İbadet hürriyeti
  • Vicdan hürriyeti
  • İlim-Fen
6.İnkılapçılık

İnkılap; Türk milletini son yüzyıllarda geri bırakmış müesseseleri yıkarak yerlerine milletin en yüksek medeni gereklere göre ilerlemesini sağlayacak yeni müesseseler koymaktır.

Atatürk’ün inkılapçılık ilkesine dair bazı sözleri şunlardır:

İnkılabımızın aleyhinde düşünce ve duygu taşıyanları aydınlatıp doğru yolu göstermek, aydınlara düşen milli görevlerin en önemlisi ve birincisidir.”

“…Memleket davalarının ideolojisini, inkılaplarımız yönünden anlayacak, anlatacak, nesilden nesile yaşatacak kişi ve kurumları yaratmak lazımdır.” 

İnkılapçılık İlkesinin Özellikleri

  • İnkılap anlayışı, eskiyi kaldırıp yerine yeniyi, iyiyi ve güzeli koymaktır.
  • Sürekli olarak çağdaşlaşmayı amaçlar.
  • Diğer ilkelerin de canlı katmasını ve devamını sağlayan ilkedir.

İnkılapçılık İlkesi Anahtar Kavramlar

  • Yenilik
  • Çağdaşlaşma
  • Batılılaşma
  • Gelişim
  • Değişim
  • Uygar
  • Modern

DİKKAT !!!

  • Cumhuriyetçilik- Laiklik – Partiler üstü ilkeler
  • Milliyetçilik – Diğer ilkelerin temeli olan ilke
  • Devletçilik– Zorunluluktan doğan ilke
  • İnkılapçılık – Diğer ilkelerin dinamizmini sağlayan ilke
  • Halkçılık – Cumhuriyetçilik ve Milliyetçiliğin doğal sonucudur.

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir