ANAYASA KONU ANLATIMI

DEVLET ŞEKİLLERİ VE HÜKÜMET SİSTEMLERİ

DEVLET ŞEKİLLERİ ve HÜKÜMET SİSTEMLERİ

Devlet

** Sınırları belirli bir toprak parçası üzerinde yaşayan insan topluluklarının örgütlenmiş biçimine “Devlet” denir.

** Devletin temel unsurları; Millet + Toprak + Otorite ‘dir.

Devlet Unsurları

-Millet (İnsan topluluğu)

-Ülke (toprak parçası)

-Egemenlik (otorite)

DİKKAT !!! Devleti oluşturan unsurlar arasında bağımsızlık şartının olmadığı unutulmamalıdır.

Devlet Modelleri

Egemenliğin Kaynağına Göre

Monarşi

Yönetim ırsi olarak ilerler.

** Yönetim tek kişide ise; Mutlak Monarşidir.

** Yönetim padişah ve meclis olarak var oluyorsa Meşruti Monarşidir.

Oligarşi

Bir grup, zümre ya da sınıf yönetimidir.

Teokrasi

Egemenlik dinden ve dini kaynaklardan gelir.

Cumhuriyet

Egemenlik halkındır.

Hukuki Yapılarına Göre Devlet

Basit Yapılı Devletler

** Tek bir devlet yapısı vardır.

Üniter Devlet

** Ülke bölünmez bir bütündür.

** Tekçi devlet yapısı.

** Tek vatan tek millet

**Türkiye Cumhuriyeti

Bölgeli Devlet

** Farklı kökendekilerin bir ülke içinde aynı uyrukta olup belli alanlardan kendine özgü şeyleri yapmaları

** İspanya

Birleşik (Karma) Yapılı Devletler

Egemen en az 2 devletin bir araya gelerek kurdukları devlet şeklidir.

Federasyon (federal) Devlet

** En az iki egemen devlet bir araya gelir.

** Sınırsız ortak amaçlar vardır.

** Üye devletler ayrılamazlar.

** İçerdekilere federe, onu kapsayana federal denir.

** Federal Devlette çift vatandaşlık verilir.

** İç işlerinde serbest dış işlerinde federal devlete bağlıdır.

Konfederasyon Devlet

** En az iki egemen devlet bir araya gelir ancak savunma ve ekonomik alanda bir anlaşma ile bir araya geliyorsa konfederasyon devlet kurulur.

** Öyle bir devlet yok 🙂

** Üye devletler ayrılabilir.

** İç ve dış ilişkide serbesttir.

DİKKAT !!! Çift Meclis yapısı federal devletlerin zorunlu bir unsurudur.

HÜKÜMET SİSTEMLERİ

-Hükümet sistemleri kuvvetler birliği ve kuvvetler ayrılığı olarak ikiye ayrılır.

-Kuvvetler Birliği : Mutlak Monarşi, Meclis Hükümet Sistemi ,Diktatörlük

-Kuvvetler Ayrılığı : Parlamenter Sistem, Başkanlık Sistemi, Yarı Başkanlık Sistemi

Kuvvetler Birliği Sistemi

-Yasama yürütme ve yargı organlarının tek bir organda birleştiği hükümet sistemidir.

-1921 Anayasası Meclis Hükümeti Sistemini benimsemiştir.

-Devlet başkanlığı makamı yoktur.Meclis Başkanı aynı zamanda devlet başkanıdır.

Kuvvetler Ayrılığı Sistemi

-Yasama yürütme erklerinin ayrı organlar tarafından yürütüldüğü hükümet sistemidir.

Türk Anayasalarında Uygulanan Hükümet Sistemleri

– 1876 Kanun-i Esasi — Monarşi

-1921 Teşkilat-ı Esasiye — Meclis Hükümeti Sistemi

-1924 Anayasası — Karma Hükümet Sistemi

-1961 Anayasası — Parlamenter Sistem

-1982 Anayasası — Cumhurbaşkanlığı Sistemi

DEMOKRASİ ve İKTİDAR

Halkın doğrudan ya da temsilciler aracılığıyla kendi kendini yönettiği sistemdir.

Demokrasinin İlkeleri

– Milli Egemenlik : Düzenli tekrarlanan seçimlerin olması – Serbest olan seçimlerin olması – Seçimle iş başına gelen siyasal makamların olması

-Hürriyet ve Eşitlik : Güvence altına alınmış temel kamu haklarının olması

-Çoğulculuk : Birden fazla siyasi partinin varlığının olması – Muhalefetin iktidar olma şansının olması gerekir.

Demokrasi Anlayışları

Çoğulcu Demokrasi

-İktidarı elinde bulunduran gücün yetkilerini halka paylaşmasıdır.

Çoğunlukçu Demokrasi

-İktidarı elinde bulunduran gücün azınlık haklarına saygı göstermeksizin toplumu kendi eksenine göre yönlendirmesidir

Demokrasi Türleri

-Doğrudan Demokrasi , Yarı Doğrudan Demokrasi ve Temsili Demokrasidir.

Doğrudan Demokrasi

-Bu sistemde halk egemenliğini doğrudan doğruya kullanır.

-Eski Yunan devletlerinde uygulanmıştır.

-Günümüzde 1924 Köy Kanunu örnek gösterilebilir.

Yarı Doğrudan Demokrasi

-Seçimle iş başına gelmiş meclis ve yöneticilerin yanı sıra bazı kararlar seçmenlerin katılımıyla alınır.

Yarı Doğrudan Demokrasi Araçları

-Halk oylaması, halk girişimi, halk vetosu ve Temsilcilerin Azlidir.

Halk Oylaması

-Yasama işlemi konusunda halkın onayına başvurulması.

Halk Girişimi

-Halkın belirli sayıda imza toplayarak belirli konuda yasa çıkarması veya yasada değişiklik yapılması için yasama organını harekete geçirmesidir.

Halk Vetosu

-Halkın yasama organınca kabul edilmiş olan bir yasaya hayır diyebilmesidir.

Temsilcilerin Azli

-Halkın çalışmasında memnun olmadığı temsilcilerini görevden almasıdır.

Temsili Demokrasi

-Egemenliğin kullanılması genel seçimle seçilmiş ulus adına veya halk adına hareket eden temsilcilere tanınmıştır.

-Türkiye, Almanya, Japonya, İngiltere, ABD, Hollanda

Anayasayı Yapan Güç (İktidar Tipleri)

1- Kurucu İktidar

** Sıfırdan bir anayasa yapma yoluna gider veya mevcut olan anayasa da değişiklik yapar.

1a- Asli Kurucu

** Sıfırdan anayasa yapar.

** Sınırsızdır ve hukuk dışıdır.

** Devrim, darbe, ihtilal sonucu ortaya çıkar.

1b- Tali Kurucu

** Anayasanın izin verdiği ölçüde anayasa üzerinde değişiklikler yapar.

** Belli sınırı vardır ve hukukidir.

2- Kurulmuş İktidar

** Mevcut anayasa ne diyorsa onu aynen uygular.

** Anayasa da hiç bir değişiklik yapmaz.

DEVLET ŞEKİLLERİ ve HÜKÜMET SİSTEMLERİ KPSS ÇIKMIŞ SORULAR İÇİN TIKLAYINIZ.

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir