KONU ANLATIMI TARİH

II.DÜNYA SAVAŞI (1939-1945)

II.DÜNYA SAVAŞI (1939-1945)

Bu yazımızda Çağdaş Türk ve Dünya Savaşı konusunun içerisinde yer alan II.Dünya Savaşı konusunu hazırladık. Çağdaş Türk ve Tarihi konusundan ortalama olarak 3 soru gelmektedir. II.Dünya Savaşı konusunun daha iyi anlaşılması için test sorularını da çözmenizi tavsiye ederiz.

 Yeni Bir Savaşa Doğru

Savaş Öncesi Japonya

-1934’te “Asya, Asyalılarındır.” diyerek Batılıların Çin ile olan münasebetlerini kesmelerini istedi.

– Japonya 1937’de Çin’e saldırmış ve 1938’de buraları işgal etmiştir. Batılıların Japonya’yı Asya’dan atmayı öngören ‘Yeni Düzen’ ilanı, 2. Dünya Savaşı’nda yeni bir cephenin oluşmasına neden olmuştu.

Savaş Öncesi İtalya

– Mussolini iktidarı ile Roma İmparatorluğu’nun yeniden kuruluşu milli bir ideal haline geldi.

– Mussolini, Akdeniz’e “Bizim Deniz” (mare nostrum) diyordu. Bu amaçla İtalya, 5 Kasım 1937’de, Roma’da imzalanan bir antlaşmayla Anti-Komintern Paktı’na katıldı.

Savaş Öncesi Almanya

-1936’de Avusturya ile birleştiğini ilan ederek burayı ilhak etti.

-1938’de Çekoslovakya’yı işgal girişimi, Avrupalı devletleri rahatsız etmiş ve “Münih Konferansı” yapılmıştır. Bu konferansla Südet bölgesi, Almanya’ya verilirken Çekoslovakya toprakları İngiliz ve Fransız garantisi altına alındı.

Ders Öğretmeninin Botu

Yatıştırma (Appeasement) Politikası

-2. Dünya Savaşı öncesinde İngiltere başbakanı Neullie Chamberlain’in, Almanya’ya karşı izlediği pasif politikadır.1938’de Almanya’nın Çekoslovakya’yı işgal etmesiyle sona ermiştir.

II. Dünya Savaşının Sebepleri

-Dünya Savaşı’nın devletler arasındaki dengeleri alt üst etmesi, savaştan sonra huzursuzluğun artması ve dünya barışını korumak amacıyla kurulan Milletler Cemiyetinin İngiltere’nin güdümünden çıkamaması

-1931’de Japonya’nın protestolara aldırmayarak Çin’in Mançurya bölgesini ele geçirmesiyle ve 1930’lar boyunca gücünü iyice artırması.

-Hitlerin, 1936 Mart’ında Almanya’nın Ren Irmağı’nın batısında kalan toprakları askeri birlikleri göndermesi

-1936’da faşist Benito Mussolini yönetimindeki İtalyanlar’ın, Etiyopya’yı (Habeşistan) işgal etmesi

-1936’da SSCB’ye karşı Almanya ile Japonya ittifakı gelişmiş ve Alman – Japon Paktı imzalanmıştır. 1937’de “Berlin-Tokyo-Roma Mihveri” oluşmuştur.

Savaş Yılı: 1939

-Hitlerin uyguladığı “Hayat Sahası” politikasıyla işgallerde sınır tanımayacağını göstermiştir.

-Hitler, Litvanya’dan Memel’i isteri ve imzalanan antlaşma ile Memel Alman Yönetimine geçti.

-Almanya’dan cesaret alan İtalya, Arnavutluk’u işgal etti.

-Alman – İtalyan ittifakı”Çelik Pakt” ile pekiştirildi.

-Almanya’nın Polonya’yı işgal kararına İtalya sessiz kalırken SSCB ile yapılan gizli antlaşmalar ile Baltık bölgesi ve Polonya paylaşıldı.

-Almanya’nın, 1 Eylül’de Polonya’ya saldırısı üzerine İngiltere ve Fransa 3 Eylül’de Almanya’ya savaş ilan etti.

B) Savaş Yılları

a) Avrupa’da Savaş

-Fransa, Alman sınırında Maginot Hattı adıyla anılan savunma hattını kurdu.

-Almanya’nın Avrupa’yı hızla işgal etmesi üzerine İngiltere ile hava mücadelesine başlamışlarsa da, Almanya başarılı olamadı. (Kartal Hücumu)

-Almanya, Hayat Sahası için gerekli zenginlikleri ele geçirmek üzere SSCB’yi hedef seçti. Saldırıya geçmeden önce Romanya ve Bulgaristan ile ittifak antlaşmaları yaptı. Yugoslavya ve Yunanistan’ı işgal etti.

-Ekimde SSCB, olası bir Alman saldırısına karşı batıda “tampon devletler” oluşturmak amacıyla, üç Baltık ülkesini, Estonya, Letonya ve Litvanya’yı işgal etti.

-Almanya 1941’de SSCB’ye saldırarak “Barbarossa Harekâtını” başlattı. Ancak Kızıl Ordu’nun sergilediği çetin direniş, Almanların Leningrad ve Moskova gibi kilit kentlerini ele geçirmesini engelledi ve Almanya hedefine ulaşamadı.

-Alman ordusu Mayıs ayında Kırım’ı alarak Kafkaslara girdi ve Maykop’taki petrol merkezine ulaştı, Rus orduları Stalingrad’a çekildi.

ATLANTİK BİLDİRİSİ (14 Ağustos 1941)

-Savaş devam ederken o sırada henüz savaşa girmemiş olan ABD Başkanı Roosvelt ile İngiltere Başbakanı Churcill arasında imzalandı.

Bu bildirinin önemli maddeleri,

-Savaştan sonra toprak kazanılmayacaktır.

-Açık denizlerde ticaret serbestliği getirecektir.

-Uluslararası işbirliği geliştirilecektir.

-Uluslar kendi geleceklerini kendileri saptayacaklardır. (self determinasyon).

-İlgili halkın onayı alınmadan toprak değişikliği yapılmayacaktır.

b) Kuzey Afrika’da Savaş

1942’de Kuzey Avrupa’yı geri alacak güçleri olmayan Müttefikler, düşmanı önce Kuzey Afrika’dan sürmeye karar verdiler. Bu nedenle, General Dwight D. Eisenhower komutasındaki İngiliz ve ABD askerlerinden oluşan 100 bin kişilik bir kuvvet Fas ve Cezayir kıyılarına çıkarma yaptı.

c) Asya ve Pasifik’te Savaş

-Japonya 1941’de ABD’nin Pasifik üstünlüğü simgeleyen Hawaii Takım Adaları’ndan Honolulu’daki deniz ve hava üssü olan Pearl Halbour’a saldırdı. Bu olay üzerine ABD kongresi, 8 Aralık 1941’de Japonya’ya, üç gün sonra da Almanya ve İtalya’ya savaş ilan etti. Almanya ise 1 gün sonra ABD’ye savaş açtı.

-Japonya, Pearl Halbour saldırısından sonra ABD’nin Manila: İngiltere’nin ise Singapur ve Hong Kong’taki üslerini ele geçirdi.

-1942’de Japon ve Amerikan filoları Mercan Denizinde karşılaştı ve Japonya yenildi.

c) Barışa Doğru

a) Avrupa’da Savaşın Sona Ermesi

-Müttefikler İtalya üzerinden saldırıya geçti ve Mihver Devletlerinin Avrupa’daki yenilmezliği sona erdi.

-1944’te Alman işgali altındaki Fransa’ya İngiliz ve ABD birlikleri Normandiya kıyılarından girmeyi başarmış ve 16 Ağustos’ta Paris, Almanların elinden alınmıştır.

-Savaşın sonuna doğru gelecekteki barışın esaslarını belirlemek amacıyla Roosevelt, Churchill ve Stalin arasında 1945’te Yalta konferansı yapılmıştır.

-29 Nisan’da Berlin’in kuşatılması üzerine Hitler, savaşın yitirildiğini kavrayarak 30 Nisan’da intihar etmiştir.

Normandiya Çıkartması 1944

Dünya Savaşı’nda Müttefik Devletler ’in 5 Haziran 1944’te Avrupa’nın kuzey kesiminde, Normandiya kıyılarından Fransa’yı işgalden kurtarmak için düzenledikleri bir çıkartma harekâtıdır. (Tarihteki en büyük donanma ve tarihin en büyük çıkartma harekâtıdır.)

b) Pasifik’te Savaşın sona Ermesi

-Japonya’nın donanması 1944’ te “Leyte Savaşı’nda hemen hemen ortadan kaldırıldı.

-ABD, Japonya’nın kıyı kentlerini yoğun biçimde bombaladığı sırada Başkan Truman, Japonların direnişini kırmak ve savaşı kısaltmak gerekçesiyle atom bombası kullanmaya karar verdi.

-6 Ağustos’ta Hiroşima’ya, 9 Ağustos’ta Nagazaki’ye atılan bombalar ile 280.000 kişi hayatını kaybetti

-8 Ağustos’ta SSCB de Japonya’ya savaş açtı ve Japonların elinde bulunan Mançurya ve Kore’yi işgale başladı. Bunun üzerine Japonya 2 Eylül’de resmen telim oldu ve 2. Dünya Savaşı sona erdi.

Hiroşima ve Nagazaki

-6 Ağustos 1945 sabahı ilk atom bombası (Küçük Çocuk) Enola Gay isimli bir bombardıman uçağı ile Hiroşima’ya atıldı. 3 gün sonra, 9 Ağustos 1945 günü ise ikinci atom bombası (Şişman Adam) Bockscar isimli uçaktan Nagazaki’ye atıldı.

-ABD tarafından Hiroşima ve Nagazaki’ye atılan atom bombaları, binlerce kişinin ölmesine, on binlerce insanın da kalıcı yaralar edinmesine neden oldu.

-Bombanın yıktığı alanda, ayakta kalan ilk bina “Hiroşima Barış Anıtı” olarak seçildi.

c) 2. Dünya Savaşı Sırasında Düzenlenen Konferanslar

Casablanca Konferansı (14-24 Ocak 1943)

-Casablanca Konferansı, 14-24 Ocak 1943’te Roosevelt (ABD) ile Churchill (İngiltere) arasında yapılmıştır.

-Konferans Kuzey Afrika Cephesinden sonra savaşın nasıl şekillendirilmesi konusunu görüşmek üzere toplanmıştır.

Washington Konferansı (12-26 Mayıs 1943)

-Roosevelt ile Churchill arasında olmuştur.

-Savaş sonrası düzeni için Churchill tarafından ileri sürülen şu fikirler kabul edilmiştir:

-Barışı koruma sorumluluğu Birleşik Amerika, İngiltere, Sovyet Rusya ve Çin’e verilecektir.

-Bu dört devletin teşkil ettiği Dünya Konseyine bağlı olmak üzere, Avrupa, Amerika ve Uzak Doğu Bölge Konseyleri kurulacaktır.

-Avrupa’da bir konfederasyon kurulacak ve bu Tuna, Balkan ve İskandinav federasyonlarını ihtiva edecektir.

-Türkiye, Balkan Federasyonuna dahil olacaktır.

Quebec Konferansı (14-24 Ağustos 1943)

Bu konferans, İtalya’da Mussolini’nin birden bire düşmesiyle ortaya çıkan yeni durum karşısında, ikinci cephe meselesini yeni bir açıdan ele almak amacı ile Churchill ve İngiliz genelkurmayı ile Amerikan genelkurmayı arasında Quebec’de yapılmıştır.

1. Moskova Konferansı (Ekim 1943)

Savaş sonrası düzeni için yapılan ilk toplantı olarak kabul edilmektedir.

Kahire Konferansı (22-26 Kasım 1943)

-Roosevelt, Churchill ve Chiang Kai-Shek arasında Kahire’de yapılmıştır.

-Konferansta Uzak Doğu’daki sorunlar ele alınmıştır.

-Konferansa Türkiye’den İsmet İnönü de katılmıştır.

Tahran Konferansı (28 Kasım-1 Aralık 1943)

-Roosevelt, Churchill ve Stalin arasında yapılmıştır.

-Rusya’nın baskıları sonucunda ikinci cephenin 1 Mayıs 1944 açılması kabul edilmiştir.

-İkinci cephe ile ilgili olarak Türkiye’nin de savaşa katılmasına karar verilmiştir.

Dumbarton Oaks Konferansı (21 Ağustos-7 Ekim 1944)

-Birleşmiş Milletlerin kuruluş ve faaliyetleri hakkında ön çalışmaların yapıldığı konferanstır. Konferansta ABD, İngiltere, SSCB ve Çin Birleşmiş Milletlerin kurulması ile ilgili ortak bir metin üzerinde anlaşarak bu teşkilatın temellerini oluşturmuşlardır.

2. Moskova Konferansı (9-20 Ekim 1944)

-Stalin’le Churchill arasında yapılmıştır.

-Yapılma amacı Balkan topraklarında nüfuz alanlarının paylaşımıdır. Buna göre;

-Romanya Rus, Yunanistan İngiliz nüfuzuna terk edildi.

-Yugoslavya ve Macaristan %50 İngiliz, %50 Rus nüfuzu altında olacaktı.

-Bulgaristan için bu oranlar, %75 Rus, %25 İngiliz idi. Bu yüzde oranlarının anlamı, kabinelere girecek ve orada temsil edilecek siyasal eğilimlerin oranlarıydı.

Yalta Konferansı (4-11 Şubat 1945)

-Konferansta ABD’yi Roosevelt, İngiltere’yi Churchill ve SSCB’yi Stalin temsil etmiştir.

Konferansta alınan kararlar şunlardır:

-SSCB, Almanya’nın teslim olmasından kısa bir süre sonra Japonya’ya savaş açmayıve bir süre Uzak Doğu Savaşına katılmayı kabul etti.

-Almanya üç işgal bölgesine ayrılacak fakat İngiltere ve Amerika kendi Bölgelerinden Fransa’ya da bir kısım bırakacaklardı.

-SSCB, Almanya’nın, Ağır sanayisinin %80’inin yok edilmesini teklif etti.

-Nazi Almanya’sına bağlı olan uydu ülkelerde demokratik rejimlerin kurulacağı açıklandı.

-1 Mart 1945’e kadar ortak düşmana savaş ilan etmiş olanların kurulacak barış teşkilatına alınmalarına karar verildi.

-Boğazların statüsünün SSCB lehine değiştirilmesine, konunun dışişleri bakanları tarafından ele alınmasına, durumdan Türkiye’nin de haberdar edilmesine karar verildi.

 

DİKKAT!!! Yalta Konferansı’nda alınan karar üzerine Türkiye, 23 Şubat 1945’te Almanya ve Japonya’ya savaş ilan etti.

Postdam Konferansı (17 Temmuz-2 Ağustos 1945)

-ABD, SSCB ve İngiltere arasında yapılmış son toplantıdır.

Alınan kararlar şunlardır:

-Alman savaş endüstrisinin barış ekonomisinin gereksinimlerine göre yapılandırılması kabul edilmiştir.

-Avusturya’nın durumu: Avusturya ve başkenti Viyana, Almanya örneğinde olduğu gibi dört devlet arasında işgal bölgelerine ayrıldı.

-İran’ın derhal boşaltılmasına karar verildi.

-Boğazların durumu: Sovyetler Birliği, Türkiye’nin zayıf olması fikrinden hareketle serbest geçiş için gereken garantiyi sağlayamadığını, bu sebeple Boğazların Sovyetler Birliği ile Türkiye’nin ortak kontrolü altına konulmasının uygun olacağını ileri sürerek Boğazlardan üs talep etti

-Tuna nehri fiilen Sovyet egemenliği ve kontrolü altına girmiş durumdaydı. Bu nedenle Tuna’da gidiş-geliş serbestinin sağlanması ve statünün yeniden tespitine karar verildi.

BİLGİ NOTU

Postdam Konferansı’nda devletlerin çıkarları doğrultusunda gergin anlar yaşanmış, bu da dünyanın iki bloka ayrılma dönemine girmesine yol açmıştır.

San Francisco Konferansı ve Birleşmiş Milletler Örgütünün Kurulması (25 Nisan-26 Haziran 1945)

Toplanma Nedeni: İnsanları savaşların yıkımından korumak ve bu doğrultuda yeni bir dünya güvenlik örgütü kurmaktı.

NOT: Birleşmiş Milletlerin temeli 9 Ağustos 1941’de imzalanan “Atlantik Bildirgesi” ile atıldı. San Francisco Konferansı’nda da Birleşmiş Milletlerin Sözleşmesi’nin temel ilkeleri belirlendi.

Birleşmiş Milletler’in Amaçları

-Uluslararası barış ve güvenliği sürdürmek

-Ülkeler arasında iyi ilişkileri pekiştirmek

-Uluslararası ekonomik, sosyal, kültürel iş birliğini sağlamak

-İnsanlık sorunlarının çözümünde, temel hak ve özgürlüklerin geliştirilmesinde birlikte çalışmalar yapmak.

Birleşmiş Milletler’in Ana Organları

-Genel Kurul

-Güvenlik Konseyi

-Ekonomik ve Sosyal Konsey

-Uluslararası Adalet Divanı

-Genel Sekreterlik

-Vesayet Konseyi

Birleşmiş Milletler’e bağlı kuruluşlardan bazıları şunlardır:

UNESCO: Eğitim, Bilim ve Kültür Teşkilatı

UNİCEF: Çocuk Fonu

WHO: Dünya Sağlık Örgütü

IMF: Uluslararası Para Fonu

HABİTAT: İnsan Yerleştirme merkezi

UNFPA: Nüfus Hareketi Fonu

UNEP: Çevre Sorunları Programı

FAO: Gıda ve Tarım Örgütü

ILO: Uluslararası Çalışma Örgütü

UNDOF: BM Gözlem Gücü

UNFICYP: Kıbrıs Barış Gücü

UNIFIL: Lübnan Barış Gücü

UNMOGIP: Hindistan ve Pakistan Askeri Gücü

UNTSO: Filistin Gözlem Teşkilatı

2.DÜNYA SAVAŞI SIRASINDA veya BİTİMİNDE YAPILAN KONFERANSLAR

-Kahire

-Tahran

-Qubeck

-Casablanca

-Moskova: Bu konferanslarda Türkiye’nin Savaş’a girmesi konuşuldu.

-Washington

-Yalta: Birleşmiş Milletlerin kurulması kararı alınmıştır.

-San Francisco: BM kuruldu Türkiye’de kurucu üyedir.

-Postdam: Son konferans Almanya 4 işgal bölgesine ayrıldı. Ayrıca yenilen devletlerle yapılacak barış görüşmesi şartları belirlendi

II.DÜNYA SAVAŞI’NIN SONUÇLARI

-En karlı çıkanlar: ABD, SSCB çıktı.

-İlk defa atom bombası kullanıldı.

-Bu iki devlet arasında “soğuk savaş dönemi” başladı.

-60 milyon insan öldü (22 milyon Rus, 12-13 milyon Çin, 7-8 milyon Alman)

-Birleşmiş Milletler kuruldu.

-10 Aralık 1948’de BM İnsan Hakları Evrensel Beyannamesini yayınladı.

-Kore, Vietnam ve Almanya ikiye ayrıldı.

-Nürnberg ve Tokyo’da “Savaş Suçları Mahkemesi” kuruldu.

-İsrail, Pakistan, Hindistan gibi yeni devletler kuruldu.

-IMF ve Dünya Bankası kuruldu (Bretton Woods).

-Faşizm ve Nazizm tasfiye edildi.

2.DÜNYA SAVAŞI SIRASINDA TÜRKİYE

-Almanya ile saldırmazlık, Fransa ve İngiltere ile “Karşılıklı Yardımlaşma Antlaşması” imzalandı

-Almanların Edirne’ye kadar gelmesi üzerine “Çakmak Hattı” kuruldu.

-İaşe Müsteşarlığı kuruldu.

-Karartma uygulaması getirtildi.

-Kıtlık baş gösterdi Devlet ürünleri “Narh” uygulamasına geçti.

-Varlık ve Toprak Mahsulleri Vergisi çıkartıldı.

-Karaborsa yapılmaya başlandı. Ekmek karneye bağlandı.

-Milli Koruma Kanunu çıkartıldı (Et ve Balık kurumu) (Petrol Ofisi).

-Winston Churchill ve İsmet İnönü arasında “Adana Görüşmeleri” yapıldı.

-Seferberlik ilan edildi. Önce 600.000 sonra asker sayısı 1.5 milyona ulaştı.

İsmet İnönü Dönemi Diğer Gelişmeler (1938-1950)

-1940’da Köy Enstitüleri kuruldu.

“Struma Faciası” yaşandı.

-Ankara Üniversitesi açıldı.

-Edebiyatta garip akımı ortaya çıktı.

-Gezi ve Gençlik Parkları açıldı.

-İstanbul Radyosu süresiz yayına geçti.

-“Yurttan Sesler” programı yapıldı.

-İlköğretim ve derslik sayıları artırıldı.

-Çok partili hayata geçildi. Tek dereceli seçim sistemi uygulandı.

-İstanbul konservatuvarı açıldı.

-Boraltan köprüsü Faciası yaşandı.

-Paraların üzerinde Mustafa Kemal Atatürk’ün resmi kaldırılıp İnönü resimleri konuldu (1938-1951)

TARİH TÜM KONU ANLATIMI İÇİN TIKLAYINIZ.

TARİH TÜM KONU TESTLERİ İÇİN TIKLAYINIZ.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir