KONU ANLATIMI TARİH

İSLAMİYET ÖNCESİ TÜRK DEVLETLERİNDE KÜLTÜR-MEDENİYET

İSLAMİYET ÖNCESİ TÜRK DEVLETLERİNDE KÜLTÜR-MEDENİYET

Bu yazımızda İslamiyet Öncesi Türk Tarihi  Kültür-Medeniyet ile ilgili konu anlatımını hazırladık. İslamiyet Öncesi Türk Tarihi konusu  ile KPSS Sınavında ortalama olarak 1-2 soru TYT-AYT sınavında ise ortalama 1 soru gelmektedir.İslamiyet Öncesi Türk Tarihi konusunun daha iyi anlaşılması için alt kısımda bulunan linkten test ve doğru yanlış sorularını çözmenizi tavsiye ederiz.

1.Devlet Yönetimi

-Türklerde devlet merkezi ve devletlere göre yönler renklerle ifade edilmiştir.

-Devlet boylar federasyonu şeklinde örgütlenmişlerdir.

-Türklerde bağımsızlık duygusun güçlü olmasında bozkır kültürü ve göçebe yaşam etkili olmuştur.

Hükümdarın Görevleri

-Halkını;

*Savunmak

*Çoğaltmak

*Doyurmak

*Giydirmek

*Toy düzenlemek, mal varlığını dağıtmak

*Boylar ve budunlar arasında uyum ve birliği sağlamak

*Millete hesap vermek

*Ülkeyi töreye göre yönetmek

Padişahın Yetkileri

-Ailenin diğer fertleri ile birlikte ülkeyi yönetme

-Orduya komutanlık etme

-Savaşa ve barışa karar verme

-Kurultayı toplama

-Kanun koyma

Hükümdarlık Sembolleri                    Hükümdarlık Unvanları

-Otağ (Hükümdar çadırı)                    – Şan-yü 

-Taht (Örgin)                                       -Tan-hu

-Davul                                                  – Han 

-Bayrak                                                 -Hakan

-Yay                                                      -Kağan

-Kotuz (Sorguç)                                  -İdikut 

-Kemer (Kur)                                        -İl Teber

-Kılıç                                                     – Yabgu

-Kama                                                  -İlteriş 

-Kamçı (Berge)                                   -İlber 

-Toy (Şölen)                                       -Erkin 

-Tuğ (Sancak)                                    -Külerkin

-Yarlığ (Buyruk)

İkili Teşkilat

-Devletin daha rahat yönetilmesi için doğu-batı şeklinde ikiye ayrılmışlardır.

-Orta Asya Türk devletlerinde Federal yönetimin kanıtıdır.

-Merkez Doğudur. Batıda Kağan’ın kardeşi oturur.

Kut Anlayışı

-Devleti yönetme yetkisinin Tanrı tarafından verildiğine inanılan görüştür.

-Kut, Türk devletlerinde taht kavgalarının yaşanmasına, devletin kısa süre içinde ikiye bölünmesine ve yıkılmasına neden olmuştur.

Kurultay (Toy-Tirnek-Kengeş)

-Devlet işlerinin görüşüldüğü danışma niteliğindeki meclistir.

-Kurultaya kağan başkanlık yapar.Kağan olmadığı zaman vezir veya hatun başkanlık yapardı.

-Üyeleri Hakan, Hatun Boy beyleri, Hanedan Üyeleri , Komutanlar.

-Törelerde değişiklik yapılması kararı alınırdı.

-Para bastırma ve vergi alma kararı alınırdı.

Tanrı Tarafından Türk Hükümdarlarına Verildiğine İnanılan Güçler

-Kut(Siyasi yetki)

 -Ülüg-Ülüş (Ekonomik yetki paylaştırma)

– Küç (Güç, askeri yetki)

Devlet Yönetimiyle İlgili Kavramlar

-Ayukı : Hükümet

-Aygucı : Başbakan (Vezir)

-Buyruk : (Bakan)

-Ataman/ İnal : Tigin eğitmeni

-Bitikçi : Katip

-Tamgacı : Mühürdar

-Tarkan : Askeri yönetimden sorumlu, ordu komutanı

-Tudun : Vergi toplamakla görevli memur

-Tigin( Tekin) : Hükümdarın erkek çocuğu

-Tamgacı: Dış siyaset işlerini yürüten kişi

-Şad : Hanedan üyesi ordu komutanı

-Tutuk : Taşradaki askeri vali

-Apa : Saray görevlisi

-Yabgu : Hükümdarın kardeşi

-Kenetçi : Danışman

-Ağılığı : Hazine görevlisi

Ordu

-Ordu millet anlayışı vardır.

-Hazarlar hariç ordular ücretsizdir.

-Türkler savaşlarda ok,yay, süngü, kalkan, mızrak, kılıç gibi savaş aletlerini kullanmışlardır.

-Savaşlarda Turan taktiği uygulamışlardır.

-Mete Han zamanında ordu “Onlu Sisteme” göre düzenlenmiştir.

-Türklerin çevre kültüründen en az etkilendiği alan askerliktir.

DİKKAT !!! Metehan’ın tahta çıktığı tarih Kara Kuvvetleri Komtanlığı’nın kuruluş yıl dönümü olarak günümüzde kullanılır. (M.Ö 209)

Askeri Kavramlar

Sü : Asker

Buğ-Subaşı : Komutan

Yelme : Keşif Seferleri (Akıncı)

Külüğ : Askeri yönetici

DİKKAT !!! Türkler Dünya’yı en çok askerlik alanında etkilemişlerdir.

Hukuk

-Türklerde sosyal ve siyasi hayatı düzenleyen yazısız hukuk kurallarına “Töre” denir.

-Töreler hakanın isteği, Kurultayın kararı ile değişir. Değişmez 4 kural vardır:

1-Könilik (Adalet)  2- Uzluk (İyilik) 3- Tüzlük (Eşitlik) 4- İnsan

-Hapis cezaları 10 günü geçmez.Sebebi ise göçebe yaşamdan dolayı.

DİKKAT !!! Devlet ile vatandaşın karşılıklı görevlerini bildiren yazısız sözleşmeye “Tüz” denir.

Din ve İnanış

-Türklerin tarih boyunca inandığı dinler;

-Göktanrı – Şamanizm – Hristiyanlık – Şamanizm – Budizm – Musevilik – Maniheşizm -İSLAMİYET

-İnanç kültürleri , Atalar kültü, Doğalar kültü, Totenizm

Türklerde Dini Kavram

-Ongun : Kutsal hayvan

-Kurgan : Mezar

-Şaman (kam,baksı ) : Din adamı

-Tamu : Cehennem

-Balbal : Mezar taşı

-Uçmağ : Cennet

-Yuğ : Cenaze, ölü gömme töreni

Türklerde Ahiret İnancının Kanıtları

-Ölülerin eşyalarıyla birlikte gömülmesi

-Mezarların oda şeklinde olması

-Cennet ve cehennem inancı

-Ölülerin mumyalanması

-Mezarların başına balbal dikilmesi

Sosyal ve İktisadı Hayat

-Türk toplumunda en küçük birim ailedir.(oğuş). Aileler birleşerek urug (soy) , uruglar birleşerek  boy (aşiret), boylar birleşerek budun (millet) , budunlar birleşerek il (devlet) meydana getirir.

-Dini ve milli bayramlarda şölenler yapılırdı. (Toy ve Nevruz şölenleri)

-Halk eğlencelerine şölen denir.

-Halkın kaldığı çadırlara“yurt” denir.

Yazı, Dil ve Edebiyat

Tarih Boyunca Türklerin Kullandığı Başlıca Alfabeler

-Orhun – Uygur – Sogd – İbrani – Arap – Kiril -Latin

-Uygurların kağıt ve matbaayı kullanmaları , çok sayıda kitap basmalarını ve hukuki belgeler hazırlanmalarını sağlamıştır.

Yazılı Edebiyat Ürünleri

*Göktürkler – Orhun Yazıtları

*Uygur – Karabalasagun Kitabeleri , Sine Uşi Kitabeleri , Suçi Kitabeleri, Sevrey Yazıtları

*Kırgız – Yenisey Yazıtları

Sözlü Edebiyat Ürünleri

– Sav (Atasözü)

-Sagu (Ağıt)

-Koşuk (şiir)

-Destan

Başlıca Türk Destanları

-İskit- Alp Er Tunga ve Şu Destanı

-Hun- Oğuz Kağan Destanı

-Kök Türk – Ergenekon, Bozkurt Destanı

-Uygur – Göç ve Türeyiş Destanı

-Kırgız – Manas Destanı

-Oğuz – Dede Korkut Hikayeleri

Yenisey Kitabeleri

-Bilinen en eski Türk Kitabesidir.

-Kırgızlara aittir.

Karabalasagun Yazıtı

-Uygurlara aittir.

-Türkçe, Soğolca ve Çince yazılmıştır.

-Uygurların Maniheizm’e geçişini anlatır..

DİKKAT !!! Göktürk alfabesini; Kök Türkler, Peçenekler, Hazarlar, Bulgarlar, Kırgızlar kullanmışlardır.

DİKKAT !!! Uygur alfabesini ; Uygurlar, Moğollar ve Karahanlılar kullanmışlardır.

Türklerin Kullandıkları Takvimler

-12 Hayvanlı Türk Takvimi

-Celali Takvimi

-Rumi Takvimi

-Miladi Takvim

-Hicri Takvim

Türklerin Dünya’ya Etkileri

-Konserve yapımı

-Üzengi yapımı

-Savaş taktikleri

-Onlu Sistem

-Ceket, pantolon, çizme giyimi

Sanat Dalları

-Dokumacılık -Çadırcılık – Kilim ve Halıcılık – Minyatür – Heykel – Madencilik – Resim -Ahşap İşlemeciliği – Duvar Resmi (Fresko)

İSLAMİYET ÖNCESİ TÜRK TARİHİ KONU ANLATIMI İÇİ TIKLAYINIZ.

TARİH TÜM KONU ANLATIMI İÇİN TIKLAYINIZ.

TARİH TÜM KONU TESTLERİ İÇİN TIKLAYINIZ.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir