KONU ANLATIMI TARİH

OSMANLI DEVLETİ YÜKSELME DÖNEMİ

OSMANLI DEVLETİ YÜKSELME DÖNEMİ

Bu yazımızda Osmanlı Devleti Yükselme Dönemi konu anlatımını sizler için hazırladık.Osmanlı Yükselme Dönemi konusundan KPSS Sınavında 1 soru gelmektedir. Yükselme Dönemi konusunun daha iyi anlaşılması için test sorularını da çözmenizi tavsiye ederiz.

OSMANLI  DEVLETİ YÜKSELME DÖNEMİ PADİŞAHLARI

-II.Mehmet (Fatih) (1451—1481)

-II.Bayezid (1481-1512)

-I.Selim (Yavuz) (1512-1 520)

-Süleyman (Kanuni) (1520—1 566)

-II.Selim (1 566-1574)

– III. Murat (1 574-1595)

II.Mehmet (Fatih) (1451—1481)

-II, Mehmet, babası II. Murat’ın 1451 ‘de ölmesiyle ikinci kez tahta geçmiştir.

-İstanbul’un fethinden sonra “Fatih” unvanını almıştır.

“Sultanü”l Berreyn, Hakanü’l Bahreyn, Kaiser-i Rum, Avni” gibi unvanlar da kullanmıştır.

-7 dil bilmektedir.

-Avni mahlasıyla şiirler yazmıştır.

Devşirmelerin eğitim görüp devlet adamı olmalarını sağlamak amacıyla Enderun Mektebi kurulmuştur.

-İlk seferini Karamanoğulları üzerine yapmıştır. Karamanoğulları, Venedik, Sırp ve Macarlarla barış yaparak Anadolu ve Avrupa’dan gelecek saldırıları önlemiştir.

-Osmanlı’nın en büyük sarayı olan Topkapı Sarayı yapılmıştır..

-Osmanlı Devleti’nin ilk altın parası bastırılmıştır (Sikke-i Hasene).

-Sahn-ı Seman adıyla bugünkü İstanbul Üniversitesi‘nin temeli sayılan ve en büyük Osmanlı medresesi olan ilk üniversite kurulmuştur.

-Divan-ı Hümayun toplantılarında Padişahın başkanlığına son verilerek Sadrazamın Divan başkanı olmasına karar verilmiştir. (Bu durum merkezi otoriteyi güçlendirmiştir.)

-Fatih Sultan Mehmet sanat ve sanatçılara destek vermiştir. (İtalyan Ressam Bellini’ye kendisinin ve İstanbul’un portresini yaptırmıştır.)

-Müsadere sistemi ilk kez yasallaşmıştır.

-Örfi hukuk kuralları yazılı hale getirildi. (Kanunname-i Ali Osman)

-Divan’a Nişancı atandı.

-İltizam sistemi ilk kez uygulandı.

-Ayasofya kilisesi Fetih Camiye çevrildi.

-Culüs Bahşisi vermek yasallaştı.

Tersane-i Amire İstanbul’da açılmıştır.

DİKKAT !!! Fatih Sultan Mehmet’in son seferi “Otronto Seferidir.”

Fatih Sultan Mehmet Dönemi Mimari Eserler

-Çimenlik Kalesi  – Rumeli Hisarı – Topkapı Sarayı – Kapalı Çarşı -Eyüp Sultan Cami -Fatih Külliyesi – Bozcaada Kalesi – Kilitbahir Kalesi

İstanbul’un Fethi (1453) Nedenleri

-Peygamberimizin İstanbul’u fethedecek kumandana övgüsü

-İstanbul’un Ortodoksların merkezi olması

-İstanbul’un önemli kara ve deniz ticaret yollarının üzerinde olması ve Osmanlı’nın bu bölgeye sahip olmak istemesi

-Bizans’ın sürekli Osmanlı şehzadelerini ve Anadolu beylerini Osmanlı’ya karşı kışkırtması

-Bizans’ın Avrupa’dan yardım isteyerek OsmanII’ya karşı Haçlı Seferlerini düzenlemesi

-Osmanlı’nın İslam dünyasında itibar kazanmak istemesi

-İstanbul’un Osmanlı’nın Anadolu ve Rumeli topraklarının arasında bulunmasından dolayı.

Osmanlı Devleti’nin Fetih İçin Yaptığı Hazırlıklar

-Bizans’a Karadeniz’den gelebilecek yardımı kesmek amacıyla Rumeli Hisarı (Boğazkesen)  yapıldı.

-400 parçalık donanma hazırlandı.

-Avrupa’dan gelebilecek yardımları önlemek amacıyla Mora’ya asker gönderildi. 

-Bizans surlarını yıkmak amacıyla Şahi denilen büyük toplar yapıldı.

-Bizans’ın elindeki Silivri ve Vize kaleleri alındı.

– Havan topları yapıldı.

İstanbul’un fethi sırasında görev alan önemli şahıslar tabloda verilmiştir:

Devlet Adamları

Bilim Adamları

 İshak Paşa  Molla Gürani
 Zağanos Mehmet Paşa  Molla Hüsrev
 Mahmut Paşa  Akşemseddin
» Balaban Bey  Hocazade Efendi

» Akbıyık Dede

Bizans’ın Fethi Engellemek İçin Yaptığı Hazırlıklar

  • Haçlılardan yardım istendi.
  • Halka silah dağıtıldı.
  • Kale surları güçlendirildi.
  • Haliç zincirlerle kapatıldı.
  • Grejuva (Rum Ateşi) denilen suda bile yanabilen toplar yapıldı.

İstanbul’un Fethinin Türk Tarihi Açısından Sonuçları

-Osmanlı İmparatorluk hâline gelmiştir.

-İstanbul, Osmanlı yıkılıncaya kadar başkent Osmanlı’nın Anadolu ve Rumeli toprak bütünlüğü sağlanmıştır.

-Bizans’tan kurtulan Osmanlı’nın Avrupa’da ilerlemesi kolaylaşmıştır.

-İstanbul Boğazı ile İpek Yolu denetimi Osmanlı’nın eline geçmiştir.

-Osmanlı’nın Kuruluş Devri sona ermiş, Yükselme Devri başlamıştır,

-Mehmet, “Fatih” unvanını almıştır.

-Fener Rum Patrikhanesi’nin Osmanlı Devleti’ne bağlanmasıyla Osmanlı padişahları Ortodoks halkın koruyucusu durumuna gelmiştir.

İstanbul’un Fethinin Dünya Tarihi Açısından Sonuçları

-1058 yıllık Bizans İmparatorluğu yıkılmıştır.

-Osmanlı’nın İslam dünyasındaki itibarı artmıştır.

-Orta Çağ bitmiş, Yeni Çağ başlamıştır.  Surların yıkılabileceğinin anlaşılması feodalite rejiminin yıkılmasına ortam hazırlamıştır. (Siyasi sonuç)

-İpek Yolu’nun Osmanlı’nın eline geçmesiyle Avrupa devletlerinin açık denizlere açılarak yeni yollar araması Coğrafi Keşifler’in başlamasına yol açmıştır. (Ekonomik sonuç)

-İstanbul’un fethinden sonra İtalya’ya giden Bizanslı bilginler eski Roma’ya ait eserleri inceleyerek Rönesans’ın gelişmesinde etkili olmuşlardır. (Kültürel sonuç)

-Osmanlı’nın dünya siyasetinde önemi artınca Avrupalılar İstanbul’da ilk sürekli elçiliklerini açmışlardır.

-Ortodokslar Osmanlı himayesine girmiş ve varlığının devam etmesi sağlanmıştır. (Dini sonuç)

Balkanlar Anadolu ve Denizlerdeki Fetih Hareketleri

Balkanlardaki Fetih Hareketleri

-Sırbistan

-Arnavutluk

-Bosna Hersek

-Eflak ve Boğdan

-Mora Yarımadası

Anadolu’da ki Fetih Hareketleri

-Amasra

-Konya / Karaman

-Sinop/Samsun

-Trabzon Rum İmparatorluğu

-Doğu Anadolu

Denizlerdeki Fetih Hareketleri

-Ege Adaları

-Otranta Limanı

-Taşoz- Gökçeada

-Kırım

-Venedik

DİKKAT !!! Kırım’ın fethiyle Karadeniz Türk gölü haline gelmiştir.

Trabzon ve Mora’nın alınması Bizans’ı tekrar diriltme umutlarını tamamen sona erdirmiştir.

-İstanbul’da ilk elçiliği Venedik açmıştır.

-Venedik elçilerine “Balyos” denir.

DİKKAT !!! Fatih Sultan Mehmet’in kuşatıp da alamadığı yerler ; Belgrat ve Rodos’tur.

-Hicaz su yolları, Karamanoğulları ve Dulkadiroğulları yüzünden Memlüklerle ilişkiler gerilmiştir.

II. Bayezid Dönemi (1481-1512)

  • Osmanlı tarihinde oğlu tarafından zorla tahttan indirilen ilk Osmanlı padişahıdır.
  • Devşirme kökenliler tarafından desteklenen ilk padişahtır.
  • Yükselme dönemi içinde bir “Duraklama Dönemi”dir.
  • Cem Sultan ile taht kavgaları yaşamıştır.
  • Cem Sultan olayı iç sorunken dış sorun haline gelmiştir.
  • İlk kez bu dönemde olağanüstü hal vergisi alınmıştır. (Avarız Vergisi)
  • Boğdan Seferi ile Kili ve Akkerman kaleleri alınmıştır.

Cem Sultan Olayı

Fatih’in ölümünden sonra oğullarından II. Bayezid kardeşi Cem’den daha önce İstanbul’a gelerek hükümdarlığını ilan etmiştir. Cem abisine ülkeyi ikiye bölmeyi teklif etmiş fakat Il. Bayezid bunu kabul etmeyerek üzerine yürümüş ve Cem Sultan’ı yenmiştir. (Yenişehir Savaşı)

 I. Selim (Yavuz) Dönemi (1512-1520)

Babası II. Bayezid’in doğudaki Safevi tehlikesine karşı önlem alamaması üzerine, Yavuz Sultan Selim yeniçerilerin desteğiyle babasını tahttan indirerek padişah oldu.

-(Karıştıran Savaş) Hadım-ül haremeynülşerifeyn (iki kutsal şehrin hizmetkarı), Halife, Yavuz unvanlarını kullanmıştır.

-8 yıla 80 yıllık iş sığdırmış padişah olarak bilinir.

-İlk defa ekonomik nitelikli Celali İsyanları Bozoklu (Yozgatlı) Celal tarafından Yavuz Sultan Selim Dönemi’nde olmuştur.

-Doğuya sefer düzenlediği için batıya sefer düzenlememiştir.

-Piri Reis ilk dünya haritasını Yavuz Sultan Selim’e sunmuştur.

Yavuz Dönemi’nin Önemli Siyasi Olayları

  • İran Seferi ve Çaldıran Savaş (1514)
  • Turnadağ savaşı (1515)
  • Mısır Seferi (Memlük Seferi)

İran Seferi ve Çaldıran Savaşı

Sebepleri

  • Safevilerin Doğu Anadolu’yu ele geçirmek istemeleri ve Şiilik propagandası yapmaları.
  • Yavuz’un ipek Yolu’nun Van-Tebriz hattını ele geçirmek istemesi

Sonuçları

  • Safevilerin hazinesi Osmanlı’nın eline geçmiştir.
  • Doğu ve Güneydoğu, Musul, Kerkük, Erbil gibi topraklar Osmanlı’nın himayesine geçmiştir. İranlı birçok bilim adamı Osmanlı’nın hizmetine girmiştir.

Turnadağ Savaşı (1 515)

Sultan Selim İran seferi dönüşünde, sefer sırasında kendisine ihanet eden Dulkadiroğulları Beyliği üzerine yürümüş ve yapılan Turnadağ Savaşı ile Dulkadiroğullarının siyasi varlığı kesin olarak sona ermiştir.

DİKKAT !!! Turnadağ Savaşı sonucunda Türk siyasi birliği savaş yoluyla kesin olarak sağlamıştır.

Mısır Seferi (Memlük Seferi)

Sebepleri

-Fatih Dönemi’nde başlayan Hicaz su yolları meselesi

-Memlüklerin Cem Sultan’ı himaye etmeleri

-Osmanlılar ile Memlükler arasında Dulkadiroğufları topraklan yüzünden çekişme yaşanması

– Memlüklerin Şah İsmail ile ittifak kurmaları

-Yavuz’un Memlük topraklarını ele geçirerek Baharat Yolu’nu denetim altına almak istemesi

-Yavuz Sultan Selim’in Türk-İslam dünyasının lideri olmak istemesi

– Mekke ve Medine’nin Memlüklere bağlı bulunmasından dolayı Memlüklerin İslam dünyasında saygın bir yere sahip olması

*** Kilis yakınlarındaki Mercidabık’ta yapılan savaşı Osmanlı Devleti kazandı (1516). Savaş sonucunda Suriye ve Filistin toprakları Osmanlı’ya katıldı.

*** 1517’de başladığı seferi bitirmek isteyen Yavuz, Ridaniye Savaşı’nda Tomanbay komutasındaki Memlük ordusunu ikinci kez yenerek, bu devleti ortadan kaldırdı. Mısır toprakları Osmanlı’ya katıldı.

Mısır Seferinin Sonuçları

  • Memlük Devleti’nin ortadan kalkmasıyla bu devletin topraklan Osmanlılara katıldı.
  • Baharat Yolu’nun denetimi Osmanlı Devleti’ne geçti.
  • Yavuz’a Mekke ve Medine’nin hizmetçisi anlamına gelen “Hadim’ül Haremeyn-i Şerifeyn” unvanı verildi.
  • Halifelik Osmanlılara geçti ve Osmanlı İslam dünyasında en etkin güç hâline geldi. (Yavuz, halifefiği Abbasi Halifesi III. Müttevekii’den devraldı.)
  • İslam’ın kutsal emanetleri Topkapı Sarayı’na getirildi.
  • Venedikliler Kıbrıs Adası için Memlüklere verdikleri vergiyi Osmanlılara vermeye başladılar.
  • Memlük hazinesi ele geçirildi.

Kanuni Sultan Süleyman Dönemi (1520-1566)

  • Kanuni, Yavuz’un hayatta kalan tek erkek çocuğu olduğu için taht kavgasına girmeden tahta oturmuştur.
  • Osmanlının en uzun tahta kalan padişahıdır.(46 yıl)
  • Mahlası Muhibbidir.
  • Tahta çıkmasıyla birlikte “Memlükleri yeniden diriltme amacı olan “Ahmet Paşa ve Canberdi Gazali isyanları ile Şii propagandası yapan” Baba Zünnun ve Kalenderoğlu” isyanlarını bastırmıştır.
  • Kaptan-ı Derya Divan üyesi olmuştur.
  • Süleymaniye Medresesi yapılmıştır.
  • İlk kez bütçe açığı görülmüştür.
  • 1521’de Belgrat’ı aldı.
  • 1522’de Rodos adası Saınt Jean Şövalyelerinden alındı.
  • 1526 yılında Dünyanın en kısa süreli (iki saat) Mohaç Meydan Muharebesi sonucunda Macaristan’dan Budin alınmıştır.
  • 1529 yılında ilk kez Viyana Kuşatması yapılmıştır. Ancak kış şartları ve ağır topların getirilememesinden dolayı kuşatma başarısız olmuştur.
  • 1533 yılında Avusturya ile ” İstanbul Antlaşması” imzalandı.
  • İstanbul Antlaşması ile Orta Avrupa’nın siyasi üstünlüğü Osmanlı Devleti’nin eline geçmiştir.
  • 1535 yılında Fransa’ya kapitülasyonlar verilmiştir.
  • 1538 yılında “Preveze Deniz Savaşı” yapıldı. (Barbaros Hayrettin Paşa ile haçlı komutanı Andre Doria arasında)
  • Preveze Deniz Savaşı Akdeniz’de kazanılan ilk büyük savaştır.
  • Bu zaferin yıl dönümü donanma günü olarak kutlanmaktadır.
  • 1541 yılında Macaristan tamamen alınmıştır.
  • 1551 yılında ise Trablusgarp alınmıştır.
  • 1555 yılında İran (Safevi) ile ilk defa “Amasya Antlaşması” yapılmıştır. Bağdat alındı ve Basra Körfezine kadar ilerlenmiştir.
  • 1560 yılında Cebre Deniz Savaşı ile haçlılar mağlup edilmiştir.
  • Cebre Deniz Savaşı’nın önemi Osmanlı’nın Kuzey Afrika’daki egemenliği pekişmiştir.
  • 1566 yılında Sakız Adası alınmıştır.

DİKKAT !!! Kanuni Sultan Süleyman’ın son seferi Zigetvar Seferidir.

Hint Deniz Seferleri (1538-1553) Nedenleri

  • Portekizin Ümit Burnu’nu dolaşarak Hindistan’a ulaşması ve buralarda sömürgeler kurarak Müslümanların ticaret yapmalarını engellemesi
  • Hindistan’daki Gücerat İslam Devleti’nin Kanuni’den yardım istemesi
  • Kanuni’nin Hint deniz ticaret yolunu denetim altına almak istemesi

Hint Deniz Seferlerinin Başarısız Olmasının Nedenleri

  • Hindistan’daki Müslümanların Osmanlı donanmasına gerekli yardımı yapmamaları Osmanlı’nın Hint Okyanusu’na doğrudan kıyısının olmaması ve donanmasının okyanus şartlarına uygun olmaması
  • Seferlere gereken önemin verilmemesi Seferlerin fetih amacından çok yardım amaçlı görülmesi
  • Osmanlı’nın bu seferlerin ekonomik önemini kavrayamaması
  • Hint Denizi’nin Osmanlı gemicileri tarafından iyi tanınmaması.

Hint Deniz Seferlerinin Sonuçları

  • Hint deniz yolu Osmanlı denetimine alınamamıştır.
  • Yemen, Eritre, Sudan ve Habeşistan’ın bir kısmı Osmanlı’nın olmuştur.
  • Kızıldeniz Türk gölü olmuş ve dış devletlere kapatılmıştır.

II.SELİM DÖNEMİ (SOKULLU MEHMET PAŞA DÖNEMİ )

-Osmanlı tarihinde ordunun başında sefere çıkma geleneğini terk eden ilk Osmanlı padişahıdır.

-II.Selim işlerini Sadrazam Sokullu Mehmet Paşa’ya devretmiştir.

-Sokullu Mehmet Paşa Enderun’da yetişmiş devşirme devlet adamıdır.

-1571 yılında Kıbrıs alınmıştır. Kıbrıs’ın alınması üzerine Haçlılar İnebahtı’da ilk kez Osmanlı donanmasını yakmışlardır.

-1576 yılında Fas alınmıştır.

Sokullu Mehmet Paşa Projeleri

Don-Volga Kanalı Projesi

II.Selim döneminde planlanan, Ukrayna ile birlikte gerçekleştirilmek istenen, Kefe Bey’i Kasım tarafından başlatılan projedir.

-Bu projeye göre Don ve Volga nehirleri bir kanal ile birleştirilecek, Osmanlı donanma ve ticaret gemilerinin Karadeniz’den Hazar Denizi’ne geçmesi sağlanacaktı. Ayrıca Orta Asya Türkleriyle bağlantı kurulacak, İpek Ticaret Yolu canlandırılacak, Hazar Denizi’ne donanma indirilerek İran baskı altında tutulacak, Rusya’nın güneye inmesi engellenecekti.

Süveyş Kanalı Projesi

– Süveyş’te Akdeniz ile Kızıldeniz’i birbirine bağlayacak bir kanal açılacaktı. Ayrıca Baharat Ticaret Yolu’nu ve Akdeniz ticaretini canlandırmak, Portekiz’i basla altında tutmak da amaçlandı.

-Süveyş Kanalı Projesi’ni İngiltere, Fransa ve Osmanlı birlikte gerçekleştirdi. Bu projenin gerçekleştirilmesiyle Akdeniz limanı tekrar önem kazandı.

Karadeniz-Marmara Projesi

Projeye göre İznik Gölü, Sakarya Nehri, Sapanca Gölü ve Marmara Denizi arasına bir deniz yolu açılması planlanmıştır. Bu projeyi Kanuni, III. Murat, IV. Mehmet, III. Mustafa, II.Mahmut, Abdülmecit, Abdülaziz gerçekleştirmek istemiştir.

III. Murat Dönemi (1574-1595)

-Yükselme döneminin son padişahı, Duraklama Döneminin ilk padişahıdır.

-Ordunun başında savaşa çıkmamıştır.

TARİH TÜM KONU ANLATIMI İÇİN TIKLAYINIZ.

TARİH TÜM KONU TESTLERİ İÇİN TIKLAYINIZ.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir