KONU ANLATIMI TARİH

OSMANLI KÜLTÜR ve MEDENİYETİ- HUKUK-EĞİTİM

OSMANLI KÜLTÜR ve MEDENİYETİ- HUKUK-EĞİTİM

Bu yazımızda Osmanlı Kültür ve Medeniyeti konusu içerisinde yer alan Hukuk ve Eğitim konusunu hazırladık. Osmanlı Kültür ve  Uygarlığı konusu uzun olduğu için biz de konu konu ayırarak anlatacağız. Osmanlı Kültür ve Medeniyeti Konusu ile ilgili KPSS sınavında her yıl 4-5 soru gelmektedir. Osmanlı Kültür ve Medeniyeti Konusunun daha iyi anlaşılması için test ve doğru yanlış sorularını da çözmenizi tavsiye ederiz.

Osmanlı Devletinde Hukuk

-Osmanlı hukuk sisteminde birlik yoktur.

-Hukuk sisteminin oluşmasında fethedilen bölgelerdeki uygulamalar, İslamın getirdiği esaslar  ve Orta Asya Türk gelenekleri etkili olmuştur.

-Hukuk sistemi ikiye ayrılır.

Şer-i Hukuk

-Dine dayalı hukuk kuralıdır.

-Kur’an hadis, icma,içtihat, kıyas gibi kaynaklara dayanır.

-Sadece Müslümanlar için uygulanır.

-Kadılar şer-i hukukla ilgilenir.

-İlmiye sınıfı tarafından korunur.

Örfi Hukuk

-Eski Türk gelenek ve göreneklerine dayalı hukuk sistemidir.

-Başında Nişancı bulunur.

-Kalemiye sınıfınca korunur.

-Örfi hukuk şer-i hukuka aykırı olamaz.

-Örfi hukuktaki kurallar padişahın fermanlarıyla belirlenir.

Osmanlı’da Mahkeme Çeşitleri

Klasik Dönem

-Şeri    – Cemaat   – Konsolosluk

Tanzimat Dönemi

-Nizamiye (Karma)   – Ticaret

Kadı 

-Osmanlı hukuk sisteminin temel sorumlusudur.

-Her türlü anlaşmazlığı şer’i ve örfi hukuk kurallarına göre çözer.

-Kararlarında bağımsızdır.

-18 ay ile 3 yıl arasında görev yaparlar.

Kadıların Görevleri

-Savcılık ve notercilik yapar.

-Nikah kıyar.

-Kazanın yöneticisidir.

-Belediye işlerinden sorumludur.

-Vakıfların denetlemesini yapar.

-Ekonomik canlılığı, çarşı ve pazarda düzeni sağlar.

DİKKAT !!! İlk kadı “Dursun Fakihtir”.

NOT : Kadılar evliliklerin neden çift yapıldığı ve evliliklerden doğan çocukların mirasçılık durumunu “Tereke Defterine” kaydeder.

XIX. Yüzyılda Hukuktaki Değişiklikler

-Tanzimat Fermanının ilanı ile birlikte ilk kez Osmanlı padişahının kendi isteğiyle yetkileri sınırlandırıldı.

-Tanzimat Fermanının ilanı ile birlikte hukukun üstünlüğü ilk kez kabul edildi.

-Islahat Fermanın ilanından sonra karma mahkemeler kuruldu.

-İlk Osmanlı anayasası Kanun-u Esasidir.

-İlk Osmanlı medeni kanunu Mecelledir.

-İlk hukuk fakültesi Mekteb-i Hukuk-u Şahane’dir.

Osmanlı Hukuk Sistemindeki Görevliler

-Muhzır  – Subaşı   – Asesbaşı -Kassamlar

Osmanlı’da Sosyal Hayat

Millet Sistemi

-Osmanlı Devletin’de halkın din ve mezhepe ayırarak yönetmesine denir.

Vakıf Teşkilatı

-Hayır işleri ve sosyal işler için kurulan sistemdir.

-Sağlık,sosyal, eğitim, ekonomi gibi alanlardaki ihtiyaçlar karşılanır.

-İlk vakıf teşkilatını Orhan Bey kurmuştur.

-Yöneticisine mütevelli denir.

DİKKAT !!! Türk Tarihinin ilk vakfı “Uygurlar” tarafından kurulmuştur.

Sosyal Kurumlar

-Darülaceze : Yoksullar evi

-Darülbeday : Tiyatro

-Hamidiye Eftal : Çocuk Hastanesi

-Darülelhan : Konservatuar

-Hilal-ı Ahmer : Kızılay

-Darüşşafaka : Eğitim, okul, yurt ihtiyacını karşılar

-Darülfünun : İstanbul Üniversitesi

EĞİTİM

Osmanlı Devleti Eğitim Sistemindeki Okulların Nitelikleri

Örgün Eğitim

-Sıbyan Mektepleri -Medreseler – Enderun Mektebi

Esnaf Eğitimi

-Lonca Teşkilatı

Halk- Yaygın Eğitim

-Tekke ve Zaviyeler – Camiler – Mescitler -Ulema Evleri

Osmanlı Eğitim Sistemindeki Temel Okullar

Sıbyan (Mahalle) Mektebi

-Osmanlı’da ana okul görevi görürdü.

-Eğitim ücretsizdir.

-Karma eğitim verilir.

-Eğitim ve öğretim zorunlu değildir.

İptidai

-İlkokul görevi gören eğitim kurumudur.

Rüştiye

-Ortaokul görevi gören eğitim kurumu.

İdadi

-Osmanlı’da lise görevi gören eğitim kurumudur.

-1873 yılında Abdulaziz döneminde kuruldu.

Sultani

-Lise görevi gören eğitim kurumudur.

Medrese

-En yaygın eğitim kurumlarıdır.

-Eğitim dili Arapça’dır.

-Mezunlarına “icazetname” adı verilen belge verilir.

-Medrese mezunları Osmanlı’da “İlmiye” sınıfını oluşturur.

Sahn-ı Seman Medresesi

-1470 yılında Fatih Sultan Mehmet döneminde yapılmıştır.

-Mirim Çelebi, Molla Lütfi, Hoca Sinan Paşa bu medresede yetişen ilim adamlarıdır.

Medreselerin Bozulmasındaki Nedenler

-Çağa ayak uydurulamaması

-Medrese gelir- gider dağılımında dengesizlik oluşumu

-Pozitif bilimlerin okutulmaması

-Rüşvet ve iltimasın artması

Enderun

-Osmanlı’da mesleki eğitim görevi gören saray eğitim kurumudur.

-Eğitim dili Türkçe’dir.

-Gelirleri doğrudan devlet tarafından karşılanır.

-Devşirme kökenli kişilerin eğitildiği ve üst düzey görevlere getirildiği meslek okullarıdır.

-Devlet yöneticileri yetişir.

Azınlık Okulları ve Yabancı Okullar

-Osmanlı halkı içinde yaşayan gayrimüslimlerin eğitim gördükleri kurumdur.

DİKKAT!!!

Osmanlı’da ilk yabancı okulu Fransa açmıştır.Ancak en çok yabancı okul ABD’ye aittir.

Lonca- Ahi Teşkilatı

-Dini ve ekonomik açıdan esnaf ve zanaatkarları birleştiren sosyal ve dini kurumdur.

-Cezaları yiğitbaşı uygular.

-Lonca teşkilatına üye olan kişilerin uymak zorunda oldukları kurallara fütüvetname denir.

Lonca Teşkilatı Özellikleri

-Her meslek grubunun örgütlenmesi ayrı olur.

-Mesleki eğitim verilir.

-Üretilen malların kalitesini kontrol eder.

-Haksız rekabeti önler.

Edebiyat-Dil

-Osmanlı Devleti’nin resmi dili Türkçe, Edebiyat dili Farsça, Bilim dili Arapça’dır.

TARİH TÜM KONU ANLATIMI İÇİN TIKLAYINIZ.

TARİH TÜM KONU TESTLERİ İÇİN TIKLAYINIZ.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir