KONU ANLATIMI REHBERLİK ve ÖZEL EĞİTİM

REHBERLİK TÜRLERİ

REHBERLİK TÜRLERİ

Bu yazımızda Eğitim Bilimleri içerisinde bulunan Rehberlik ve Özel Eğitim dersi içerisinde yer alan Rehberlik Türleri konusundan bahsedeceğiz. KPSS’ de Rehberlik ve Özel Eğitimden 10 soru çıkmaktadır. Rehberlik ve Özel Eğitim konuları parçalar halinde yüklenecektir. Bilgi Ağacım ailesi olarak sınavınız da başarılar dileriz.

Kurumlarına Göre Rehberlik Türleri

  • Eğitim
  • Sağlık
  • Endüstri
  • Sosyal Yardım
  • Adalet ve Güvenlik
  • Spor

-Asıl uygulama alanı eğitim kurumlarıdır.

-Rehberlik sağlık alanında bilgilendirme amacı, sağlık taramaları aşı vb, akıl ve ruh sağlığı hastanelerinde etkin olarak kullanılır.

Endüstri; Mesleki rehberlik başlamıştır.Bu alanda ikiye ayrılır;

1-İşe uygun elaman seçme

2-İş yerinde performans artırımı ile ilgili yapılar.

-En önemli alanı “mobbing”dir ve mobbing verimi düşürür.

-Sosyal Yardım;

1-Yaşlı Bakım Evleri

2-Sosyal Hizmetler

3-Kızılay

-Adalet ve Güvenlik ; Mahkemelere kişilere, çocuklara verilir.CTE, Polis ve Asker.

-Spor ; Yeteneklerin belirlenmesi ve geliştirilmesi, özgüven, motivasyon.

İşlevlerine Göre Rehberlik Türleri

  • Uyum sağlayıcı
  • Yöneltici-Önleyici
  • Geliştirici- Ayarlayıcı
  • Tamamlayıcı
  • İyileştirici (Çare Bulucu)
  • Kriz Yönelimli

Uyum Sağlayıcı

1-Oryantasyon:Yeni duruma alıştırma işlevi.

2-Tarihsel Zaman Etkisi : İnsanın kendi içinde bulunduğu zamana uyum sağlaması.

3-Bireyin kendi özelliklerine uyum sağlaması

Önleyici 

İstenmeyen bir durum ortaya çıkmadan önce tedbir alma amaçlı yapılan tüm çalışmalar önleyicidir.

Yöneltici

-Bireyi tanıma hizmeti temelindedir.(Kendini tanıması)

-Yöneltme + Sevk = Yöneltici hizmettir.

Geliştiricilik

-Bireyin içinde bulunduğu kritik dönemi sağlıklı biçimde atlatması amacıyla kullanılan rehberlik işlemine denir.

Geliştiricilik; olumluyu daha olumlu yapmak, iyiyi daha iyi yapma işidir.

Ayarlayıcılık

-Doğrudan öğrencilere yönelik değil doğrudan programlara dönüktür.

-Okul rehberlik ve öğretim programı işlevsel hale gelmesidir.

Tamamlayıcılık

-Doğrudan öğrenmeye yönelik değildir.

-Doğrudan öğretmen ve yöneticilere dönüktür.

-Okul rehberlik etkinlikleri öğretim etkinliklerinin tamamlayıcısıdır.

İyileştirici (Çare Bulucu)

-İstenmeyen davranışın süreç içinde ortadan kaldırılması durumudur.

-Düzeltme, iyileştirme

-İstenmeyen, fobik davranış. Örneğin; sigara, alkol,tırnak yeme.

Kriz Yönelimli

-Bireyin hayatında yıkıcı etkisi olan davranışın etkisini azaltmaktır.

-Davranış aniden ortaya çıkar. Müdahele edilmesi istenir.Amaç etki hafifletmektir.

-Örnek: Ölümler, boşanma, uyuşturucu vb.

Birey Sayısına Göre Rehberlik Türleri

  • Bireysel Rehberlik
  • Grupla Rehberlik
  • Bireysel-Psikolojik Danışma
  • Grupla Psikolojik Danışma

Bireysel Rehberlik

-Bir bireye bilgi verilirse bireysel rehberliktir.

Grupla Rehberlik

-Gruba bilgi veren rehberlik çeşididir.

Bireysel- Psikolojik Danışma

-Danışan ile danışman arasında teröpatik(saygı,empati,saydamlık) ilişki odaklı, ortalama 40-60 dakika devam eden ve 8-12 seans sonucu tamamlanan yardım sürecidir.

-Danışanı derinlemesine inceler.

-Ekonomik değildir.

-Gizlilik daha kolay sağlanır.

-Kendini açması daha kolaydır.

Grupla Danışma

-Danışman grubun doğal lideridir.

-6-10 kişi, sorun açısından homojen grup danışanının karşılıklı teröpatik ilişki odaklı 80-100 dakika devam eden ne zaman sonlanacağına birlikte karar verilen bir yardım sürecidir.

-Danışma yüzeyseldir.

-Ekonomiktir.

-Kişiler yalnız olmadığını hisseder.

-Kişilerin birbirine yardımcı olması sağlanır.

-Danışmanın görev ve sorumluluğu daha fazladır.

Öğretim Kademesine Göre Rehberlik Türleri

  • Okul Öncesi
  • İlköğretim (I. ve II. Kademe)
  • Ortaöğretim
  • Yükseköğretim

Okul Öncesi Dönem

-Rehberlik ve psikolijk danışmanın en önemli olduğu dönemdir.

-Kişisel rehberlik odaklıdır.

-Bu dönem kişilik gelişimin temelidir.

-Çocukta kendini tanıma nitelikleri gelişir.

-Mesleki olgunluk kavramının başlangıcıdır.

-Oryantasyon hizmeti verilir. (Eğitsel)

-Sınıf rehber öğretmeni tarafından yürütülür.

-Rehberlik etkinlikleri tamamen oyun temellidir.

-Aile eğitimi çok çok önemlidir.

İlköğretim Dönemi

I.Kademe (1-2-3-4. Sınıflar)

-Rehberlik hizmetleri açısından durağandır.

-Temel hazırlama amacı oyundur.

-Karşı cinsle etkileşim sınırlıdır.

-Rehberlik hizmetleri eğitsel rehberlik odaklıdır.

-Bu dönemde çocukta “başarıya karşı başarısızlık” dönemidir.

-Rehberliği sınıf öğretmeni yürütür.

-Oryantasyon sunulur.

-İlk okuma-yazma temel işlem yeteneği kazandırılır.

-Meslekleri tanımayla ilgili etkinlikler sunulur.

II.Kademe (5-6-7-8 Sınıflar)

-İkincil cinsiyet öz ve bununla başa çıkma becerisi.

-Kendini ve karşı cinsi fiziksel tanıma eğilimi başlıyor.

-Mesleki anlamda kendini tanıma başlıyor.

-Sınav kaygısı ve kaygıyla başa çıkma yolları.

-Kişisel (sosyal) rehberlik yönelim artmıştır.

Ortaöğretim (Lise) Dönemi

-Rehberlik ve Psikolojik Danışmanın en çok ihtiyaç duyulan dönemidir.(Ergenlik)

-Aile içi çatışma vardır.

-Akran ilişkileri oldukça önemlidir.

-Öğretim ilişkileri desteklenmelidir.

-Üst Eğitim kurumu ile ilgili bilgi verilmelidir.

-Mesleki karar verme evresidir.

-Sınav kaygısı ve başa çıkma yolları bu dönemdedir.

-Mesleki danışman vardır.

Yükseköğretim Dönemi

-Kişisel (Sosyal)’ e daha dönüktür.

-Aileden uzaklaşma ve bununla başa çıkma

-Şehre uyum sağlayamama (Psikolojik Danışman)

-Okula uyum sağlayamama (Oryantasyon)

-Burs, yurt, kredi, ek iş olanakları konusunda bilgilendirme

-Kariyer planlama

-Eş seçme

Duyarlılık

Problem Alanına Göre Rehberlik Türleri

  • Eğitsel
  • Mesleki
  • Kişisel (Sosyal)

Eğitsel Rehberlik (Öğrenmeyi Öğrenme)

-Bireyin eğitim hayatından maximum düzeyde verim elde etmesi amacıyla kullanılır.

-Psikolojik Danışman, Sınıf rehber öğretmeni, branş öğretmeni

-Sınav kaygısı ve başa çıkma yolları

-Özel eğitim gerektiren bireylerle çalışmak

-Etkili-verimli ders çalışma tekniği

-Planlı çalışma alışkanlığı

-Hızlı okuma teknikleri

-Genel uyarılmışlık hali ve öğrenmeye etkileri

-Farklı (yaratıcı) not alma teknikleri

-Okul içi alan seçimi

-Eğitsel kol ve kulüp çalışmaları

-Üst eğitim kurumlarına dönük bilgilendirme

-Oryantasyon (Yeni duruma alıştırma)

Mesleki Rehberlik (Çalışmayı Öğrenme)

-Bireyin kendini tanıması, sağlıklı meslek tercihi yapması ve kariyer planlaması sürecinde aldığı yardımdır.

-Psikolojik Danışman, Sınıf Rehber Öğretmeni, Branş Öğretmeni etkisi vardır.

-Sağlıklı meslek tercihi yapma

-Bireyi tanıma hizmetinin kullanılması

-Mesleki bilgilendirme

-Sınıfa meslek uzmanı davet etme

-Mesleki gezileri düzenleme

-Mesleki danışma

-Mesleki olgunluk

-Mesleki yetkinlik

-Kariyer planlaması eğitimi

-Mesleki doyum

Mesleki Rehberlikle İlgili Bazı Kavramlar

Sağlıklı Meslek Tercihi

-Bireyi tanıma tekniklerinden elde edilen verilere göre, yetenek, ilgi, değer başarı, cinsiyet vb. etmenlere göre meslek seçimi yapmasıdır.

Yetenek : Doğuştan sahip olduğun potansiyeldir.

İlgi : İşi yaparken elde edilen haz. Değişebilir kişinin kararsız yönünü ifade eder.

Değer : İşin sonunda elde edilen doyum.

Örnek : para, statü, kolay iş bulma

Başarı : Zihinsel performans

Örnek : Sınavdan yüksek alan iyi öğretmendir.

Mesleki Olgunluk 

-Bireyin içinde bulunduğu gelişim döneminin  mesleki gelişim görevini yerine getirmesidir.

-Okul öncesi dönemde başlar.

Mesleki Danışma

-Sadece psikolojik danışman verebilir.

-Mesleki danışma uzmanlık gerektirir.

-Bireyin meslek seçiminde kararsız kaldığı durumlarda yapılan uzman yardımıdır.

Mesleki Yetkinlik

-Bir mesleği yapabilmek için gereken yeterlik alanlarına sahip olmamamızdır.

Örnek : Öğretmen olabilmemiz için = Yeterli alan bilgisi + formasyon+ genel kültür

Mesleki Doyum

-Yaptığın meslekten elde etmen gereken hem maddi hem manevi süreçleri içerir.

-Hem maddi hem de manevi doyum elde edersen kendini geliştirme sürecin kolaylaşır.

Kişisel (Sosyal) Rehberlik (Yaşamayı Öğrenme)

-Bireyin yaşamı içinde ortaya çıkan “kişisel (sosyal) problemlerinin” çözümünde yapılan yardımdır.

-Psikolojik Danışman probleme müdahale eder.

-Bilgilendirmeyi sınıf rehber öğretmeni de yapabilir.

-Özgüven eksikliği yaşayan

-Gerçekçi hedefler koyamayanlar

-Dıştan denetimli olanlar

-Benlik kaygısı yaşayanlar

-Gelecek kaygısı

-İletişim problemi

-Çatışma çözme stratejileri

-Duygu durumu bozuklukları

-Öfke kontrol problemi yaşayanlar. 

REHBERLİK ve ÖZEL EĞİTİM DİĞER ÜNİTELER İÇİN TIKLAYINIZ.

EĞİTİM BİLİMLERİ KONU ANLATIMI İÇİN TIKLAYINIZ.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir