ANAYASA KONU ANLATIMI

TEMEL HAK ve HÜRRİYETLER

TEMEL HAK ve HÜRRİYETLER

Bu yazımızda Temel Hak ve Hürriyetler konu anlatımını hazırladık. Temel Hak ve Hürriyetler konusu ile ilgili KPSS sınavında her yıl ortalama olarak  1-2 soru gelmektedir. Dolayısıyla Anayasa kısmında Temel Hak ve Hürriyetler ile ilgili test sorularını da çözmenizi tavsiye ederiz.

Temel Hakların Niteliği

** Herkes kişiliğine bağlı vazgeçilmez, dokunulmaz, devredilmez, temel hak ve hürriyetlere sahiptir.

Temel Hak ve Hürriyetlerin Sınırlandırılması

** Sınırlamalar ancak kanunla yapılır.

** Sınırlama Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen özel nedenlere dayandırılmalıdır. (2001)

** Sınırlama, laik Cumhuriyet gereklerine aykırı olmamalıdır. (2001)

** Demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun olmalıdır.

** Sınırlama, Anayasanın sözüne ve ruhuna uygun olmak zorundadır.

** Hakkın özü kavramının gereklerine uygun yapılmalıdır.

UYARI !!!!

Temel hak ve hürriyetler yabancılar için milletler arası hukuka uygun olarak kanunla sınırlanabilmektedir.

1982 Anayasası temel hak ve hürriyetlerin kullanılmasının durdurulması konusunu düzenleme şekli şu şekildedir;

** Savaş, seferberlik ve olağanüstü hallerde

**Milletlerarası yükümlülükleri ihlal etmemek kaydıyla durumun gerektirdiği ölçüde temel hak ve hürriyetlerin kullanılması kısmen veya tamamen durdurulabilir.

Çekirdek Haklar

** Suç ve cezalar geçmişe yürütülemez.

** Suçluluğu mahkeme kararı ile saptanıncaya kadar kimse suçlu sayılamaz.

** Kimse, din, vicdan düşünce ve kanaatlerini açıklamaya zorlanamaz ve bunlardan dolayı suçlanamaz.

** Kişinin yaşam hakkına, maddi ve manevi varlığının bütünlüğüne dokunulamaz.

KİŞİNİN HAKLARI ve ÖDEVLERİ

1- Herkes, yaşama, maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahiptir.

2- Hiç kimse zorla çalıştırılamaz.

3- Kişi hürriyeti ve güvenliği

4- Özel hayatın gizliliği ve korunması

a.Özel Hayatın Gizliliği

** Herkes, özel hayatına ve aile hayatına saygı gösterilmesini isteme hakkına sahiptir.

b. Konut Dokunulmazlığı
c. Haberleşme Hürriyeti

5- Din ve vicdan hürriyeti

6- Düşünce ve kanaat hürriyeti

7- Bilim ve sanat hürriyeti

8- Yerleşme ve seyahat hürriyeti

9- Düşünceyi açıklama ve yayma hürriyeti

10- Basın ve yayımla ilgili hükümler

** Basın hürdür, sansür edilemez.

** Süreli ve süresiz yayın önceden izin alma ve mali teminat yatırma şartına bağlanamaz.

** Kanuna uygun şekilde basın işletmesi olarak kurulan basımevi ve eklentileri ile basın araçları, suç aleti olduğu gerekçesiyle zapt ve müsade edilemez ya da işletilmekten alıkonulamaz.

** Kişiler ve siyasi partiler, kamu tüzel kişilerinin elindeki basın dışı haberleşme ve yayım araçlarından yararlanma hakkına sahiptir.

** Düzeltme ve cevap hakkı, ancak kişilerin haysiyet ve şereflerine dokunulması veya kendileri ile ilgili gerçeğe aykırı yayınlar yapılması hallerinde tanınır ve kanunla düzenlenir.

11- Toplantı hak ve hürriyetleri

** Dernek kurma hakkı

** Toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkı

12- Mülkiyet hakkı

13- Hakların korunması ile ilgili hükümler

** Hak arama hürriyeti

** Kanuni hakim güvencesi

** Suç ve cezalara ilişkin esaslar.

SOSYAL ve EKONOMİK HAK ve ÖDEVLER

1- Ailenin korunması ve çocuk hakları

2- Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi

3- Kamu yararı

4- Çalışma ve sözleşme hürriyeti

5- Çalışma ile ilgili hükümler

a. Çalışma herkesin hak ve ödevidir.

b. Kimse, yaşına, cinsiyetine ve gücüne uymayan işlerde çalıştırılmaz.

c. Çalışanlar ve işverenler, üyelerinin çalışma ilişkilerinde, ekonomik ve sosyal hak ve menfaatlerini korumak ve geliştirmek için önceden izin almaksızın sendikalar ve üst kuruluşlar kurma haklarına sahiptir.

d. Sendikal faaliyetler

6- Toplu iş sözleşmesi, grev ve lokavt

a. Toplu iş sözleşmesi ve sözleşme yapma hakkı

b. Grev hakkı ve lokavt

7- Sağlık, çevre ve konut

a. Herkes, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahiptir.

b. Konut hakkı

8- Ücrette adalet sağlanması

9- Gençlik ve spor

a. Gençliğin korunması

b. Sporun geliştirilmesi

10- Sosyal güvenlik hakları

a. Sosyal güvenlik hakları

b. Sosyal güvenlik bakımından özel olarak korunması gerekenler

11- Devletin iktisadi ve sosyal ödevlerinin sınırları 

12-Sanatın ve sanatçının korunması

13- Tarih, kültür ve tabiat varlıklarının korunması

SİYASİ HAKLAR ve ÖDEVLER

1- Türk Vatandaşlığı

** Türk Devletine vatandaşlık bağı ile bağlı olan herkes Türktür.

** Türk ana veya babanın çocuğu Türktür.

** Hiçbir Türk, vatana bağlılıkla bağdaşmayan bir eylemde bulunmadıkça vatandaşlıktan çıkarılamaz.

2- Seçme, seçilme ve siyasi faaliyette bulunma hakları

3- Siyasi partilerle ilgili hükümler

4- Kamu hizmetlerine girme hakkı

a. Hizmete girme

b. Mal bildirimi

5- Vatan hizmeti

** Her Türk’ün hakkı ve ödevidir.

6- Vergi ödevi

7- Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı.

UYARI !!!!!

2001 yılında karşılıklılık esası gözetilerek yabancılara da dilekçe hakkı tanınmıştır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir