ANAYASA KONU ANLATIMI

TÜRK ANAYASA TARİHİ

TÜRK ANAYASA TARİHİ

Anayasa: Devletin kuruluşunu, şeklini , organlarını, bu organların işleyişini ve birbirleriyle olan ilişkilerini düzenleyen, kişilere temel hak ve hürriyetler tanıyan ve bunları garanti altına alan temel metindir.

Anayasa Türleri

Yazılı Anayasa 

Yetkili kişiler tarafında hazırlanan ve bir belge başlığı altında toplanan anayasadır.

Yazısız Anayasa

Toplum içerisinde bağlayıcılığı olduğuna inanılan yazıya dökülmemiş olan anayasadır.

Sert Anayasa

-Değiştirmesi zordur.

-Diğer kanunlardan daha zorlayıcıdır.

Sert Anayasa Özellikleri

** Değiştirilemeyecek maddeleri vardır.

** Halk oylaması usulüne yer verir.

** Maddelerin değişimi için nitelikli çoğunluk aranır.

Yumuşak Anayasa

– Normal kanunlarla aynı usul ve organlarca değiştirilebilen anayasadır.

Çerçeve Anayasa

– Sadece genel hükümleri düzenler, ayrıntılara yer vermez.

Kazuistik Anayasa

Ayrıntılı hazırlanmış anayasadır.

UYARI !!!!!

** Tek yumuşak ve çerçeve anayasamız 121 Anayasasıdır. 

** 1924 , 1961 , 1982 Anayasaları sert ve kazuistik anayasadır.

** 1982 Anayasası en sert anayasadır.

ANAYASA TARİHİ 

1- Sened-i İttifak (1808)

** II. Mahmut zamanında padişah ve ayanlar arasında hazırlanmıştır.

** Padişahın yetkileri ilk kez bu belge ile sınırlandırılmıştır.

** Hukuki nitelik olarak misaktır.

UYARI !!!!!

Sened-i İttifak, Tanzimat Fermanı ve Islahat Fermanı anayasa değildir, anayasal gelişmelerdir

2- Tanzimat Fermanı (1839)

** Hukuki biçim olarak ferman niteliği taşır.

** Padişahın ilk kez hukukun üstünlüğünü kabul eder.

3- Islahat Fermanı (1856)

** Müslüman ve gayrimüslimlere eşitlik vermiştir.

** Hukuki niteliği fermandır.

DİKKAT !!! Dünyadaki ilk anayasal belge 1215 İngiliz Magna Cartası’dır. Dünya tarihindeki ilk yazılı anayasa 1787 ABD anayasasıdır.

KANUNİ ESASİ (I. MEŞRUTİYET)

** İlk Osmanlı -Türk anayasasıdır.

** II.Abdulhamit ilan etmiştir.

** Monarşik hükümet sistemi vardır.

** Resmi dili Türkçe olarak kabul edilmiştir.

** Katı bir anayasadır.

** Padişah parlamentoyu çağırabilir veya fesedebilir.

** Bakanların atama yetkisi padişaha aittir.

** Heyet-i Vükela, Bakanlar Kurulu’dur. Başkanı Sadrazamdır. Yasama erki çift başlıdır. *Ayanlar ve *Mebusan.

** Ayanlar; Padişah atar, ömürlük görevde kalırlar.

** Mebusan; Halk seçer, 4 yıllığına görevde kalırlar.

DİKKAT !!!!!

** Yargı Yetkisi bağımsız mahkemelere verilmiştir.

1921 Anayasası (Teşkilat-ı Esasiye)

** Milli Mücadele Dönemi Anayasasıdır.

** Tek yumuşak ve çerçeve anayasadır.

** Temel haklara yer verilmemiştir.

** Milli egemenlik ilkesi anayasal olarak ilk kez kabul edilmiştir.

** Güçler birliği ilkesi ve Meclis hükümeti sistemi kabul edilmiştir.

** Yargıdan söz etmeyen tek anayasadır.

** Yerel yönetimler düzenlenmiştir.

1923 Değişiklikleri

** Türkiye Devleti’nin Hükümet şekli Cumhuriyettir.

** Devletin dininin İslam ve resmi dilinin Türkçe olduğu ibaresi anayasada yer almıştır.

** Cumhurbaşkanlığı makamı eklenmiştir.

** Başbakan TBMM içinden Cumhurbaşkanınca atanır.

** Devletin dininin İslam ve resmi dilinin Türkçe olduğu ifadesi anayasada yer almıştır.

** Başbakan, Cumhurbaşkanı tarafından ve meclis üyeleri arasından seçilir.” hükmü getirilmiştir.

1924 Anayasası

** İkili anayasal düzen sona ermiştir.

** Türkiye Devleti bir cumhuriyettir ilkesi kabul edilmiştir.

** Sert ve kazuistiktir.

** Çoğunlukçu demokrasi anlayışını kabul edilmiştir.

** Başkent Ankara olarak kabul edilmiştir.

1924 Anayasası Değişiklikleri;

– Devletin resmi dini İslam’dır ibaresi anayasadan çıkarılmıştır. –> 1928

– Kadınlara belediye seçimlerine katılma hakkı verilmiştir. –> 1930

– Kadınlara muhtarlık seçimlerine katılma hakkı verilmiştir. –> 1933

– Kadınlara genel seçimlere katılma hakkı verilmiştir. –> 1934

– Atatürk ilkeleri Anayasaya eklenmiştir. –>1937

– Anayasanın dili sadeleştirilmiştir. –> 1945

– Tek dereceli seçim sistemin, açık oy gizli sayım döküm, Çok partili seçime geçilmiştir. –> 1946

– Gizli oy açık sayım döküm ilkesi kabul edildi. –> 1950

1961 Anayasası

** Anayasanın üstünlüğünü kabul eden bir anayasadır.

** Darbe anayasasıdır.

** En özgürlükçü anayasadır.

** Çift meclis sistemi kabul edilmiştir.

** Anayasa Mahkemesi kurulmuştur.

** Seçim barajı %5 olarak belirlenmiştir.

**Yüksek Hakimlik Kurulu kurulmuştur.

** Yürütme görevi Cumhurbaşkanı ve Bakanlar Kurulu tarafından yerine getirilir.

** Yargıtay, Danıştay, Askeri Yargıtay, Uyuşmazlık Mahkemesi kurulmuştur.

** Bakanlar, TBMM üyeleri veya milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olanlar arasından Başbakanca seçilir ve Cumhurbaşkanınca atanır.

** Yargı yetkisi Türk milleti adına bağımsız mahkemelerce kullanılır.

** Mahkemelerin bağımsızlığı ve hakimlik teminatı sağlanmıştır.

1971-1973 Değişiklikleri

** Temel hak ve hürriyetlere genel sınırlama sebepleri getirilmiştir.

** Yargı denetimine sınırlamalar getirilmiştir.

** Üniversite özerkliği zayıflatıldı.

** AYİM ve Devlet Güvenlik Mahkemeleri kurulmuştur.

** Anayasa Mahkemesi Anayasa değişikliklerini ancak şekil yönünden denetleyebilir hükmü getirilmiştir.

** TRT’ nin özerkliği kaldırıldı.

** Bakanlar Kurulu KHK çıkarma yetkisi aldı.

1982 Anayasası

** En sert ve kazuistik anayasadır.

** Darbe anayasasıdır.

** Devlet Denetleme Kurulu kurulmuştur.

** Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri kurulmuştur.

** Parlamenter Sistem benimsenmiştir.

** Cumhurbaşkanına, Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi çıkarma yetkisi verilmiştir.

** Yürütme güçlendirilmiştir. 

** Geçiş dönemi ön görmüştür.

** Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi benimsenmiştir.

DİKKAT !!!!!

** Belli şartlar altında Cumhurbaşkanı TBMM seçimlerini yenileyebilir.

1961 ve 1982 Anayasalarının Hazırlanma Sürecindeki Benzerlikler ve Farklıklar

TÜRK ANAYASA TARİHİ KPSS ÇIKMIŞ SORULAR İÇİN TIKLAYINIZ.

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir