COĞRAFYA KONU ANLATIMI

TÜRKİYE’NİN BEŞERİ COĞRAFYASI

TÜRKİYE’NİN BEŞERİ COĞRAFYASI 

Bu yazımızda Türkiye’nin Beşeri Coğrafyası konu anlatımını hazırladık. Türkiye’nin Beşeri Coğrafyası konusu ile ilgili KPSS ve TYT Sınavında her yıl ortalama 2-3 soru gelmektedir. Türkiye’nin Beşeri Coğrafyası konu anlatımını çalıştıktan sonra Türkiye’nin Beşeri Coğrafyası çıkmış sorular ve test sorularını da çözmenizi tavsiye ederiz.

1.NÜFUS

-Belirli bir alanda yaşayan kişi sayısına “nüfus” denir.

-İlk nüfus sayımı 1927 yılında yapılmıştır. İlk sayım olduğu için nüfus artış hızı hesaplanamamıştır.

-İkinci nüfus sayımı 8 yıl sonra yani 1935 yılında yapılmıştır.

-1935’ten sonra 5 yılda bir sayım yapılmıştır.

-1927 yılından bugüne kadar nüfusumuz sürekli artış içinde olmuştur.

DİKKAT !!!!!

Türkiye’nin nüfus artış hızında göçler etkili olmuştur. Göçler dışarı ya da dışarıdan olursa nüfus etkilenir. Ancak ülke içerisinde yapılan göçler toplam nüfusu etkilemez.

Hatay’ın ana vatana katılması nüfusun artmasını sağlamıştır.

Nüfus Sayımı Yapılmasının Nedenleri

-Nüfus sayısını bilmek

-Nüfus artışını öğrenmek

-Nüfus yoğunluğunu öğrenmek

-Nüfusun eğitim durumunu bilmek

-Nüfusun iş kollarına dağılımından haberdar olmak

-Nüfusun bölge bölge dağılışını bilmek

-Nüfusun cinsiyet oranını bilmek gibi nedenlerden dolayı sayım yapılır.

Ülkemizde Nüfus Artışı

1-Doğal Nüfus Artışı

-Doğum oranı fazladır.

-Doğuda fazladır.

2-Gerçek Nüfus Artışı

-Göç alır.

-Gelişmiş yerdedir.

Nüfus Artışının Sonuçları

Olumlu Sonuçları

-Vergi gelirleri artar.

-Ülke savunması artar.

-Mal ve hizmetlere talep artar.

-İş gücü ucuzlar.

Olumsuz Sonuçları

-Doğal kaynakların tüketim hızı artar.

-Çevre kirliliği artar.

-İşsizlik artar.

-Kırdan kente göç artar.

-Kentlerde altyapı sorunları ortaya çıkar.

-Kalkınma hızı geriler.

UYARI!!!!!

Gelişmiş ülkelerin nüfus artış hızı düşüktür.

Doğal Nüfus Artış Hızını Yükselten Etkenler

-Doğum oranının ölüm oranından yüksek olması

-Doğurganlık oranının yüksek olması

-Bebek ölümlerinin az olması

-Ortalama yaşam süresinin uzaması

-Eğitim düzeyinin düşük olması

Doğal Nüfus Artış Hızını Azaltan Nedenler

-Bebek ölümlerinin fazla olması

-Savaş

-Kıtlık

-Doğal Afetler

-Nüfus planlaması

-Sağlık ve beslenme koşullarının zayıf olması

-Nüfus planlaması

UYARI !!!!!

2013 yılında nüfus artış hızı artmıştır. Bunun sebebi Suriyeli göçmenlerin ülkemize gelmesidir.

Doğum Oranlarının Düşme Sebepleri

-Eğitim düzeyinin yükselmesi

-Evlenme yaşının büyümesi

-Aile ve nüfus planlama çalışmaları

-Kadınların çalışma hayatına girmeleri

-Ekonomik gelişmeler

UYARI!!!!!

-Doğu Anadolu Bölgesinde doğurganlık oranı yüksektir ancak nüfus artış hızı verilen göçler yüzünden düşüktür. Marmara bölgesinde ise doğurganlık oranı düşük olmasına rağmen aldığı göçler sayesinde nüfus artış hızı yüksektir.

UYARI!!!!!

-II. Dünya Savaşı döneminde Türkiye’nin nüfus artış hızı en düşüktür.

-2011 yılından itibaren Türkiye’nin resmi politikası nüfus artırmadır.

B. NÜFUSUN YAPISAL ÖZELLİKLERİ

-Doğurganlık eski zamanlara göre azalmıştır.

-Genç oranı azalmakta, yaşlı oranı artmaktadır.

-Ortanca yaş yükselmektedir.

-Nüfusun %93’ü okur-yazardır.

Nüfus Piramitleri

Nüfusun yaş ve cinsiyete göre dağılımını gösteren grafiksel şekle nüfus piramidi denir.

1.Birincil Sektör (Primer)

-Toplayıcılık       -Avcılık

-Madencilik        -Ziraat

-Ormancılık         -Balıkçılık

-Hayvancılık

2.İkincil Sektör

-İmalat             -Sanayi

3.Üçüncül Sektör

-Turizm              -Eğitim

-Bankacılık        -Reklam ve tanıtım

-Sağlık               -Satış-Sunuş-Pazarlama

4.Dördüncül Sektör

-Yazılım ve bilişim

5.Beşincil Sektör

-CEO          -Üst düzey yöneticiler

C. NÜFUS DAĞILIŞI

1.Seyrek Nüfuslu Yerler

-Sinop, Menteşe, Yıldız, Teke, Taşeli, Gelibolu-Biga

-Tuz Gölü ve çevresi

-Güneydoğu Anadolu ve çevresi

-Tunceli, Bayburt, Hakkari, Erzurum Kars, Gümüşhane

2.Sık Nüfuslu Yerler

-İstanbul-Bursa arası

-İzmir-Aydın-Manisa

-Mersin-Adana-Hatay

-Samsun

-Ankara-Eskişehir-Konya-Kayseri

-Gaziantep-Şanlıurfa

-Antalya/Merkez

-Zonguldak ve çevresi

-Malatya, Elazığ

-Doğu Karadeniz Kıyıları

D. NÜFUS YOĞUNLUKLARI

Aritmetik Nüfus Yoğunluğu

-Toplam nüfusun, toplam alana bölünmesiyle bulunan sonuç aritmetik nüfus yoğunluğudur.

-Nüfus çok, alan küçük ise aritmetik nüfus yoğunluğu fazladır.

A.N.Y = Toplam Nüfus / Yüz ölçümü

DİKKAT !!!!!

Aritmetik nüfus yoğunluğu artmaktadır. Bunun sebebi toplam alan sabitken nüfusun devamlı olarak artmasıdır.

-Marmara Bölgesi a.n.y en fazla olan bölgedir.

UYARI !!!!!

A.N.Y en düşük olan iller; Tunceli , Erzincan, Ardahan, Bayburt, Sivas, Artvin, Gümüşhane, Kastamonu.

UYARI !!!!!

A.N.Y en fazla olan iller; İstanbul, Kocaeli, İzmir, Gaziantep, Yalova, Bursa.

Tarımsal Nüfus Yoğunluğu

-Bir yerde tarımla uğraşan nüfus sayısının, tarım alanına bölünmesiyle bulunur.

-Tarımsal nüfus yoğunluğu= Tarımla uğraşan kişi sayısı / Tarım arazisi 

UYARI !!!!!

İç Anadolu Bölgesi’nde geniş düzlükler bulunduğu için tarımsal nüfus yoğunluğu düşüktür.

İllerin kapladıkları alanlar farklı olduğu için yoğunlukları farklı olur.

DİKKAT !!!!!

Türkiye’nin aritmetik nüfus yoğunluğu her zaman tarımsal nüfus yoğunluğundan büyük olmuştur.

Fizyolojik Nüfus Yoğunluğu

-Toplam nüfus sayısının toplam tarım alanına bölünmesi ile oluşur.

-Fizyolojik Nüfus Yoğunluğu = Toplam Nüfus Yoğunluğu / Toplam Tarım Alanı

DİKKAT !!!!!

Bir yerde aritmetik nüfus yoğunluğu ile fizyolojik nüfus yoğunluğu arasındaki farkın fazla olması, engebe fazla olduğu için tarım alanlarının dar olmasına bağlıdır.

2. YERLEŞME

-insanların yaşadığı ve yararlandığı alanlara yerleşme denir.

DİKKAT !!!!!

-Antalya Karain Mağarası bilinen ilk yerleşim yeridir.

-Anadolu’da bulunan ilk köy Diyarbakır Çayönü’dür.

-Dünyanın ilk inan kenti ve medeniyet yeri  Şanlıurfa “Göbeklitepe”dir.

-İlk ticaret merkezi Kayseri “Kültepe”dir.

Kır Yerleşmeleri

Köy

-Nüfusu en fazla 2000 kişi olmalıdır.

-Ekonomisi tarım ve hayvancılığa dayanır.

-En küçük idari birimdir.

Köy Altı Yerleşmeler

Sürekli Yerleşmeler ; Mahalle, Divan, Mezra, Çiftlik.

Geçici Yerleşmeler ; Yayla, Ağıl, Kom, Güzle, Dam, Oba, Dalyan, Bağ Evleri

UYARI !!!!!

Yerleşmelerin geçici olması ekonomik etkinliğin niteliğine ve süresine bağlıdır.

Köy Altı Yerleşmelerin Meydana Gelmesinde Etkili Faktörler

-Tarım arazilerinin küçük ve uzak olması

-Hayvanların otlatılması

-Otlatılan hayvanlar için barınak sağlanması

-Aileler arasında anlaşmazlıklar, miras meseleleri

UYARI !!!!!

Akdeniz Bölgesinde yaylaya çıkma, Karadeniz Bölgesine göre daha erkendir. Yayladan inmek ise daha geçtir.

Dokusuna Göre Yerleşmeler
Dağınık Yerleşmeler

-Karadeniz Bölgesinde yaygın olarak görülür.

-Su sıkıntısının olmadığı yerlerde görülür.

-Evler birbirinden uzaktır.

-Araziler engebelidir.

Toplu Doku

-Düz Bölgelerde bulunur.

-Su sıkıntısı çekilen yerlerdedir.

-Evler birbirine yakındır.

-İç Anadolu, Güney Doğu Anadolu, Bölgesinde görülür.

-Ulaşım kolaydır.

Çizgisel Doku

-Bir yol veya akarsu boyunca yerleşmedir.

UYARI !!!!!

Dairesel yerleşme Türkiye’de sadece Aydın Atça’da bulunur.

Mesken Tipleri 

Ahşap Meskenler

-Karadeniz de yaygın görülür.

-Ham maddenin bol olduğu yerlerde yapılır.

-Ahşap nem çeker.

-Yangın yaşanma riski fazladır.

Kerpiç Meskenler

-Karasal alanlarda görülür.

-Yazın serin, kışın sıcak tutar.

-Depremde öldürme riski çok fazladır.

Taş Meskenler

-Karstik alanlarda, Doğu Anadolu Bölgesinde görülür.

UYARI !!!!!!

Taş, ahşap, kerpiç karışımı meskenlere HIMIŞ denir. Evlerin temel yapım nedeni depreme dayanıklı olmasıdır.

3.GÖÇ

NEDENİ

-Göçün temel nedeni işsizliktir.

-Çalışanların başka yerlere atanması.

-Erozyondan dolayı verimsiz tarım arazileri.

-Doğal nüfus artışının hızlı olması.

-Göç veren yerde kadın oranı artar.

-Göçün yönü; doğudan batıya, içten kıyıyadır.

-Savaş, doğal afet, terör, kamulaştırma, kan davası  zorunlu göç kapsamına girer.

SONUÇLARI

-Hızlı kentleşme.

-Kentlerde konut açığının artması

-Çarpık kentleşme-gecekonduların artması

-Ülke içerisinde nüfusun dağılımında dengesizlikler görülmesi.

-Fabrikaların şehir içinde kalması.

Dış Göçler
Beyin Göçü

İyi eğitim almış kişiler katılır. İş bulamaz, değer görmez. Türkiye hem beyin göçü alıyor hem beyin göçü veriyor.

Mülteci

-Ülkesinde can güvenliği kalmayan kişilerin başka ilkere göç etmesi ile ortay çıkar.

İltica

-Sığınma istenmesi olayına denir.

UYARI !!!!!

Suriyeli sığınmacılar ilkemizde Kilis, Gaziantep, Kahramanmaraş, Şanlıurfa, Malatya ve Hatay illerimizde çeşitli şekilde konaklamaktadır.

.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir