ANAYASA KONU ANLATIMI

YARGI

YARGI

Bu yazımızda Yargı konu anlatımını hazırladık. Yargı konusu ile ilgili KPSS sınavında her yıl ortalama olarak  1-2 soru gelmektedir. Dolayısıyla Anayasa kısmında Yargı konusu oldukça önemli bir konudur. Yargı ile ilgili test sorularını da çözmenizi tavsiye ederiz.

Yargı; Yetkisi Türk milleti adına ” Bağımsız ve tarafsız mahkemelere” aittir.

Tarafsız ibaresi 2017 anayasa değişikliği ile eklenmiştir.

Mahkemelerin kurulup kaldırılması “Kanun” ile olur.

Hakimlik ve savcılık teminatı;

** Azledilemezler

** Kendileri istemedikçe anayasada belirtilen yaştan (65) önce azledilemezler.

Türk Yargı Sistemi

Anayasa Yargısı

İdari Yargı

Adli Yargı

Uyuşmazlık Yargısı

Anayasa Yargısı

Meclisin yargı kolu

Anayasa Mahkemesi —> Yüksek Mahkeme

İdare Yargı

İlk Derece Mahkemesi

İdare Mahkemesi

Vergi Mahkemesi

İkinci Derece Mahkemesi

Bölge İdare Mahkemesi

Adli Yargı

İlk Derece Mahkemesi
Hukuk Mahkemesi

Asliye hukuk

Sulh Hukuk

Ceza mahkemesi

Asliye Ceza Mahkemesi

Ağır Ceza Mahkemesi

Yüksek Mahkeme

Yargıtay

Uyuşmazlık Mahkemesi

Uyuşmazlık Mahkemesi

UYARI!!!!!

2017 Anayasa Değişikliği ile ASKERİ YARGI KALDIRILDI!!

Yüksek Mahkemeler

1- Anayasa Mahkemesi

15 Üyeden oluşur. (2017 Anayasa Değişikliği)

12 üyeyi Cumhurbaşkanı seçer.

3 üyeyi TBMM seçer.

2- Yargıtay

Hakimler ve Savcılar Kurulu üyelerin tamamını seçer.

Adli Yargının temyiz merkezi

Görev süresi 12 yıldır.

3- Danıştay

Üyelerini ; Cumhurbaşkanı ve Hakimler ve Savcılar Kurulu seçer.

İdari Yargının temyiz merkezidir.

4- Uyuşmazlık Mahkemesi

Başkanını Anayasa Mahkemesi üyeleri kendi aralarından seçer.

UYARI !!!!!

Sayıştay ve Hakimler ve Savcılar Kurulu YÜKSEK MAHKEME DEĞİLDİR!

ANAYASA MAHKEMESİ

15 ÜYESİ VARDIR.

12 üyeyi Cumhurbaşkanı,

3 üyeyi TBMM seçer.

Cumhurbaşkanı ; 3 üyeyi Yargıtay , 2 üyeyi Danıştay genel kurullarından kendi başkan ve üyeleri arasından her boş yer için gösterilen üçer aday içinden,

En az 2’si hukukçu olmak üzere 3 üyeyi Yüksek Öğretim Kurumlarının kendi üyesi olmayan ve Yüksek Öğretim Kurumlarının hukuk, iktisat ve siyasal bilimler dallarında görev yapan öğretim üyeleri arasından gösterilen üçer aday içinden,

4 üyeyi üst kademe yöneticiler, serbest avukatlar, birinci sınıf hakim ve savcılar ile en az 5 yıl raportörlük yapmış Anayasa Mahkemesi raportörleri arasından seçer. 

TBMM; 2 üyeyi Sayıştay Genel Kuruunun kendi başkan ve üyeleri arasından her boş yer için gösterilen üçer aday içinden seçer.

1 üyeyi baro başkanlarının serbest avukatlar arasından gösterecekleri üç aday içinden seçerler.

Üye Seçilmek İçin Bulunması Gereken Şartlar

45 yaşını doldurmuş olmak

Avukatların en az 20 yıl fiilen avukatlık yapmış olması

Anayasa Mahkemesi raportörlerinin en az 5 yıl raportörlük yapmış olması

Öğretim üyelerinin prof ya da doçent unvanı kazanmış olması

Birinci sınıf hakim ve savcıların adaylık dahil en az 20 yıl çalışmış olması

Başkan ve Başvekilleri

Üyeler kendi aralarından gizli oyla 4 yıllığına başkan ve vekilini seçer. Süresi bitenler yeniden seçilebilir.

Üyelerin Görev Süresi

Anayasa Mahkemesi üyeleri 12 yıl görev yapar. (2010 yılı değişikliği)

Tekrar üye seçilemez.

Üyeler 65 yaşını doldurunca emekliye ayrılır.

Üyeler resmi ya da özel başka görev alamaz.

Çalışma Esasları

İç tüzükle düzenlenir.

Genel kurul ve iki bölümden oluşur.

Genel Kurul en az 10 üye katılımı ile toplanır. (2017 Anayasa Değişikliği)

Bölümler ise en az 4 üye katılımı ile toplanır.

Kararlar kurala göre salt çoğunluğu alınır.

Bazı konularda 2/3 çoğunluğu aranır. Bunlar;

Anayasa değişikliği iptali

Siyasi partilerin kapatılması

Siyasi partilerin devlet yardımlarından yoksun bırakılması

Genel Kurul

İptal ve itiraz davaları

Siyasi parti ilişkin başvurular

Yüce Divan sıfatıyla yargılama yapar.

Yüce Divan sıfatıyla baktığı davalar duruşma ile diğerleri dosya üzerindedir.

Şekil bozukluğuna dayalı iptal davaları öncelikli görüşülür.

İki Bölüm

2010 yılında kuruldu.

Bireysel başvurulara bakar.

Genelde dosya üzerinde inceleme yapılır. Ancak isterse hakim/savcı bireysel dinleyip duruşma yapabilir.

Görevleri

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması karalarına karşı yapılan başvurulara bakar.

Milletvekilinin düşürülmesi karalarına karşı yapılan başvurulara bakar.

Siyasi partilerin kapatılması davalarına bakar.

Siyasi partilerin mali denetimini yapmak (Sayıştay ile yardımı)

Uyuşmazlık Mahkemesine başkan seçmek.

Bireysel başvuruları karara bağlamak.

Kanun, KHK ve TBMM İç Tüzüğünün şekil ve esas bakımından, Anayasa değişikliklerinin de yalnızca şekil bakımından anayasaya uygunluğunu denetlemek

Yüce Divan sıfatı ile yargılama yapmak

UYARI !!!!!

İç Tüzük, Anayasa Mahkemesi tarafından denetlenir.

Yüce Divanda Yargılananlar

Cumhurbaşkanı

Bakanlar Kurulu üyeleri

Anayasa Mahkemesi, Yargıtay ve Danıştay başkan üye ve başsavcıları.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve Yargıtay Cunhuriyet Başsavcı vekili

Hakimler ve Savcılar Kurulu üyeleri

Sayıştay Başkan ve Üyeleri

Adalet Bakanlığı Müsteşarlığı

2010’da eklenenler; TBMM Başkanı , Genel Kurmay Başkanı , Kara , Hava , Deniz Kuvvetleri Komutanları,

2017 Anayasa Değişikliği ; Jandarma Genel Komutanlığı çıkarılmıştır.

DİKKAT!!!!!

AYİM ve Askeri Yargıtay kaldırıldığı için otomatik olarak Yüce Divan’dan çıkmıştır.

DİKKAT!!!!!

Yüce Divan yargılamasına karşın 1 defalığına mahsus yeniden inceleme başvurusu yapılabilir.

Anayasaya Uygunluk Denetimi

1- Soyut Norm Denetimi (İptal Davası)

2 ayrılır denetimler

a) Şekil Bakımından Denetim

Kanun, KHK , TBMM İç Tüzüğü

Anayasa değişiklikleri.

b) Esas Bakımından Denetim

Kanun, KHK , TBMM İç Tüzüğü

Anayasa Mahkemesi İptal Davası Açmaya Yetkili Kişiler

Cumhurbaşkanı,

en az 110 mv

İktidar partisi meclis grubu

Ana muhalefet partisi meclis grubu

UYARI !!!!!

Kanun ve Anayasa değişiklikleri şekil bakımından denetim iptali yalnızca; Cumhurbaşkanı ,  110 mv açabilir.

Dava 10 gün içinde açılmalıdır.

UYARI !!!!!

Kanunların esas bakan denetim iptali davası ,

KHK ve TBMM iç Tüzük şekil esas bakımından iptali davası açabilmek için Cumhurbaşkanı , 110 mv. İktidar meclis grubu ve Ana muhalefet meclis grubu, 60 gün içinde dava açabilir.

Somut Norm Denetimi (İtiraz Yolu )

Kanun ya da KHK denetimi yapabilir.

Somut Norm Denetimi için;

1-Dava olmalı

2-Mahkeme – hakim olmalı

3-Anayasaya aykırılık iddiası olmalı

4- Davaya bakmakta olan hakim itiraz edebilir.

İtiraz için Anayasa Mahkemesine gider 5 ay içinde karar açıklanır. Eğer açıklanmazsa kanunda yer alan maddeye göre sorun çözümlenir.

Eğer 5 ay sonra RED gelirse, red geldiği tarihten itibaren 10 yıl geçmedikçe aynı kanuna başka bir hakim anayasaya aykırılığı ile ilgili itiraz edemez.

Anayasa Mahkemesi Tarafından Denetlenemeyen Normlar

OHAL ve Sıkıyönetim KHK ları

Milletler Arası Anlaşmalar

İnkılap Kanunları

Parlamento Kararları (TBMM İç Tüzüğü , Yasama Dokunulmazlığı Kaldırılması, Milletvekilliği Düşürülmesi İSTİSNADIR.)

Yargı Yolu Kapalı İşlemler

Cumhurbaşkanının tek başına yaptığı işlemler

Silahlı Kuvvetler Mensuplarına verilen disiplin cezaları

Yüksek hakem kurulu kararları

YSK Kararları

Kamu görevlileri hakem kurulu kararları

Sayıştay Kararları

Tahkim kurulu kararları 

Hakimler ve Savcılar Kurulunun meslekten çıkarma cezası dışındaki kararları

Y.A.Ş ‘nın terfi işlemleri ile kadrosuzluk nedeni ile emekliye ayırma işlemleri

Anayasa Mahkemesi Karalarının Özellikleri

Kesindir.

Bağlayıcıdır.

İptal kararları gerekçesi yazılmadan açıklanamaz.

Resmi gazetede yayımlanır.

En çok 1 yıllığına ertelenebilir.

Hakimler ve Savcılar Kurulu (2017 Anayasa Değişikliği)

13 üyesi vardır. (2017 Anayasa Değişikliği)

4 üyesi Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

7 üyesi TBMM tarafından seçilir.

Adalet bakanı –> Doğal Başkan

Adalet Bakanı Müsteşarı –> Doğal üye

Üyeler 4 yıllığına seçilir.

Aynı üye tekrar seçilebilir.

Cumhurbaşkanı;

3 üyeyi birinci sınıf adli yargı hakim ve savcıları arasından 

1 üyeyi birinci sınıf idari yargı hakim ve savcıları arasından seçer.

TBMM

3 üyeyi Yargıtay

1 üyeyi Danıştay

3 üyeyi nitelikleri kanunda belirtilen yüksek öğretim kurumlarının hukuk dallarında görev yapan öğretim üyeleri ve avukatlar arasından seçer.

Üyelerin görev süresi 4 yıldır. Süresi biten tekrar seçilebilir.

Kurul üyeliği seçimi üyelerin görev süresinin dolmasından önceki 30 gün içinde yapılır. Seçilen üyelerin görev süreleri dolmadan üyeliğin boşalması durumunda boşalmayı takip 30 gün içinde üye seçimi yapılır. (2017 Anayasa değişikliği )

Kurulun yönetimi ve temsili Kurul Başkanına aittir. Kurul Başkanı, daire çalışmalarına katılamaz.

Kurulun daire sayııs 2’ye düşürüldü. (2017 Anayasa Değişikliği)

Kurula bağlı Genel Sekreterlik kurulur.

Hakim ve Savcılar özlük işi bakımından HSK, İdari görevleri bakımından Adalet Bakanlığına bağlıdır.

Sayıştay

İnceleme ve denetlemeleri TBMM Genel Kurulu adına yapar.

Başkan ve üyeleri TBMM tarafından seçilir.

Merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki kamu idareleri TBMM adına denetler.

Sayıştay kararları kesindir.

YÜRÜTME KONU ANLATIMI İÇİN TIKLAYINIZ.

YASAMA KONU ANLATIMI İÇİN TIKLAYINIZ.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir